Το πρώτο δεκαήμερο του Ιούνη περιλαμβάνει την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος (5/6) και την παγκόσμια ημέρα ωκεανών (8/6). Ο ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, διαμηνύει πως ο ωκεανός είναι το θεμέλιο της ζωής.
“Παρέχει τον αέρα που αναπνέουμε και τα τρόφιμα που τρώμε. Ρυθμίζει το κλίμα και τον καιρό. Ο ωκεανός είναι η μεγαλύτερη δεξαμενή βιοποικιλότητας του πλανήτη μας. Οι πόροι του στηρίζουν τις κοινότητες, την ευημερία και την ανθρώπινη υγεία σε όλο τον κόσμο. Η ανθρωπότητα βασίζεται στους ωκεανούς. Μπορεί όμως ο ωκεανός να βασίζεται σε εμάς;
Πρέπει να είμαστε οι καλύτεροι φίλοι των ωκεανών. Αλλά αυτή τη στιγμή, η ανθρωπότητα είναι ο χειρότερος εχθρός τους”.
Στο μήνυμα του ο ΓΓ του ΟΗΕ υπενθυμίζει πως η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή θερμαίνει τον πλανήτη μας, διαταράσσει τα καιρικά φαινόμενα και τα ωκεάνια ρεύματα, μεταβάλλει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τα είδη που ζουν εκεί. Η θαλάσσια βιοποικιλότητα αναφέρει, δέχεται επίθεση από την υπεραλίευση, την υπερεκμετάλλευση και την οξίνιση των ωκεανών και μολύνουμε τα παράκτια ύδατά μας με χημικά, πλαστικά και ανθρώπινα απόβλητα.
“Αλλά η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών μας υπενθυμίζει ότι ρεύμα αλλάζει. Πέρυσι, υιοθετήσαμε έναν φιλόδοξο παγκόσμιο στόχο για τη διατήρηση και τη διαχείριση του 30% των χερσαίων, θαλάσσιων και παράκτιων περιοχών έως το 2030, καθώς και μια συμφωνία-ορόσημο για τις επιδοτήσεις στον τομέα της αλιείας. Στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ωκεανούς στη Λισαβόνα, ο κόσμος συμφώνησε να πιέσει για πιο θετική δράση για τους ωκεανούς. Μια παγκόσμια, νομικά δεσμευτική συμφωνία για τον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση”.
Το euronews ετοίμασε ένα ενδεικτικό αφιέρωμα για τηνΠαγκόσμια μέρα Ωκεανών.
Τον περασμένο Απρίλη καταγράφηκε η υψηλότερη θερμοκρασία στην επιφάνεια των θαλασσών της γης από την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) από όταν ξεκίνησαν οι σχετικές καταγραφές. Σύμφωνα με την NOAA, η μέση θερμοκρασία επιφάνειας των ωκεανών άγγιξε τους 21,1 βαθμούς Κελσίου, ξεπερνώντας τους 21 βαθμούς που ήταν η μέχρι στιγμής υψηλότερη θερμοκρασία (είχε καταγραφεί το 2016) σε συνθήκες που ευνοούσαν αυτή την άνοδο, καθώς το φαινόμενο Ελ Νίνιο βρισκόταν σε έξαρση (επικράτηση των θερμών θαλάσσιων ρευμάτων).
Όσο η υπερθέρμανση των ωκεανών συνεχίζεται, μεγαλώνει και ο κίνδυνος της ανόδου της στάθμης των θαλασσών. Στην άλλη όχθη της Αμερικής, από τη μεριά του Ατλαντικού και ιδιαίτερα γύρω από τον Κόλπο του Μεξικού, από το 2010 μέχρι σήμερα παρατηρείται μεγαλύτερη από το αναμενόμενο άνοδος της στάθμης της θάλασσας. Το γεγονός αυτό προκαλεί ανησυχία για την ασφάλεια παράκτιων κατοικημένων περιοχών όπως η Νέα Ορλεάνη, το Μαϊάμι, το Χιούστον κα.
Κάτι ανάλογο ισχύει (με διαφορετικούς ρυθμούς) για ολόκληρο τον κόσμο, αλλά χώρες όπως τα μικρά νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού Ωκεανού σαν το Τουβαλού, το Βανουάτου, τα Νησιά Μάρσαλ και άλλα, βρίσκονται σε ακόμη πιο άμεσο κίνδυνο.
Είδη υπό εξαφάνιση
Ο συνδυασμός της αύξησης της θερμοκρασίας των θαλασσών και της ρύπανσης όλων των ειδών (από πλαστικά και μικροπλαστικά μέχρι διαρροές σε πλωτές εξέδρες πετρελαίου και φυσικού αερίου, βιομηχανικά, χημικά, ακόμη και πυρηνικά απόβλητα που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο βρίσκουν τον δρόμο τους για τη θάλασσα) απειλούν αμέτρητα θαλάσσια είδη φυτών και ζώων. Ανάμεσα σε αυτά που βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο σύμφωνα με έρευνα της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας της Φύσης μετά από αξιολόγηση 140.000 ειδών με βάση τον πληθυσμό τους και τις αλλαγές που έχει υποστεί σε βάθος χρόνου, είναι τα κοράλλια, των οποίων οι αριθμοί μειώνονται με τη μεγαλύτερη ταχύτητα.
Με τα σημερινά δεδομένα, μια τέτοια άνοδος της θερμοκρασίας (στην οποία αναμένεται να φτάσουμε μέχρι το 2030) θα οδηγήσει στην εξαφάνιση του 99% των κοραλλιών του πλανήτη. Μαζί με τα κοράλλια, κινδυνεύουν να χαθούν τα χιλιάδες είδη που ζουν και εξαρτώνται από τους κοραλλιογενείς υφάλους, από σφουγγάρια και μαλάκια μέχρι θαλάσσιες χελώνες, καρχαρίες και σαλάχια, κα.
Πλαστική ρύπανση
171 τρισεκατομμύρια σωματίδια πλαστικού υπολογίζεται ότι βρίσκονται σήμερα στους ωκεανούς του κόσμου, που αν μπορούσαν να συγκεντρωθούν θα ζύγιζαν 2,3 εκατομμύρια τόνους. Σύμφωνα με τη νέα έρευνα, αν δεν παρθούν μέτρα για τον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης, μέχρι το 2040 ο αριθμός αυτός ενδέχεται να έχει αυξηθεί κατά 2,6 φορές!
Η πλαστική ρύπανση σκοτώνει εκατομμύρια θαλάσσια είδη, από πλαγκτόν και ψάρια, μέχρι θαλασσοπούλια και μεγάλα θηλαστικά όπως δελφίνια, φάλαινες, κα. Ιδιαίτερα τα θαλασσοπούλια, που όχι μόνο τρώνε, αλλά ταΐζουν και τα μικρά τους με κομμάτια πλαστικού, αντιμετωπίζουν διαρκώς νέους κινδύνους που σχετίζονται με αυτή τη «διατροφή».
Σήμερα πάνω από το 90% του συνόλου έχει σωματίδια πλαστικού στο πεπτικό του σύστημα, ενώ πρόσφατα περιγράφηκε ένα νέο είδος ασθένειας (που ονομάστηκε πλαστίκωση – plasticosis) σε ένα συγκεκριμένο είδος πτηνού (Ardenna carneipes) η οποία είναι αποτέλεσμα της κατανάλωσης πλαστικού και προσβάλει τους αδένες του στομάχου περιορίζοντας την πέψη.
Η σημασία των ωκεανών
Όπως ισχύει για όλα τα οικοσυστήματα, οι ωκεανοί και οι θάλασσες του πλανήτη δεν είναι απλά «όμορφα μέρη» που απολαμβάνουμε για την αισθητική τους αξία. Στους ωκεανούς παράγεται περίπου το 50% του οξυγόνου που υπάρχει στην ατμόσφαιρα χάρη στη φωτοσύνθεση με την οποία τρέφεται το φυτοπλαγκτόν και άλλοι θαλάσσιοι φυτικοί οργανισμοί.
Οι θαλάσσιοι οργανισμοί παρέχουν τροφή όχι μόνο σε άλλα θαλάσσια είδη, αλλά και σε αμέτρητα χερσαία είδη πανίδας, ανάμεσα στα οποία ο άνθρωπος, με πολλές κοινότητες σε ολόκληρο τον κόσμο να βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην αλιεία για την επιβίωσή τους.
Ανισότητα και στην περιβαλλοντική καταστροφή
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης του ΟΗΕ προέβλεπε πέρσι ότι μέχρι το 2050 θα έχουν δημιουργηθεί 1,2 δισεκατομμύρια περιβαλλοντικοί πρόσφυγες. Ανάμεσα σε αυτούς τους ανθρώπους θα βρεθούν και εκείνοι των οποίων οι περιοχές απειλούνται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
