Ένας επιστήμονας έχει αναλάβει την αποστολή να αποκαλύψει την εκτεταμένη διασπορά των μικροπλαστικών, αφού έκανε καγιάκ γύρω από έναν απομακρυσμένο παγετώνα στη Γροιλανδία. Εξοπλισμένος μόνο με ένα καγιάκ και ένα αυτοσχέδιο φίλτρο μικροπλαστικών, ο Κρίστιαν Λούις Γιένσεν έχει περάσει την τελευταία δεκαετία κωπηλατώντας μέσα από τα πιο «ανέγγιχτα μέρη» του πλανήτη μας.
Κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών του σπουδών στην περιβαλλοντική προστασία, ο επιστήμονας Ίνουιτ ανέπτυξε το «Plastaq». Αυτό το εργαλείο επιτρέπει σε καγιάκερς και τοπικές κοινότητες να συλλέγουν δείγματα νερού που περιέχουν υπολείμματα από αντικείμενα όπως εγκαταλελειμμένα μπουκάλια και συσκευασίες.
«Όμως αυτή η δουλειά με οδήγησε να θέσω ένα βαθύτερο ερώτημα για το αόρατο αποτύπωμα της ανθρωπότητας», δηλώνει στο Euronews Green. Αυτή ήταν η αφορμή για το πρόσφατο ταξίδι του σε έναν απομονωμένο παγετώνα στην ανατολική Γροιλανδία.
«Ορυκτά καύσιμα σε κίνηση»
Ο Γιένσεν έφτασε με καγιάκ σε μία από τις πιο «απομονωμένες γωνιές της Αρκτικής», εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από οποιονδήποτε θαλάσσιο δρόμο. Περίμενε να βρει ίνες και γενικά πλαστικά απορρίμματα – όπως και βρήκε –, αλλά στα δείγματά του εντόπισε επίσης ίχνη σωματιδίων από ελαστικά αυτοκινήτων. «Το να τα βρίσκω σε έναν παρθένο παγετώνα στην ανατολική Γροιλανδία ήταν σοκ, γιατί επιβεβαίωσε μια τρομακτική υπόθεση: αυτά τα σωματίδια δεν αποτελούν πλέον μόνο αστικό πρόβλημα», λέει ο Γιένσεν.
«Έχουν μετατραπεί σε σκόνη, αιωρούνται στην ατμόσφαιρα και έχουν ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι την Αρκτική. Αυτά είναι “ορυκτά καύσιμα σε κίνηση”. Μας δείχνουν ότι η Αρκτική είναι μια “δεξαμενή” για τη ρύπανση όλου του κόσμου».
Με περισσότερα από πέντε δισεκατομμύρια ελαστικά στους δρόμους παγκοσμίως, το καθένα χάνει περίπου 10-30% της μάζας του κατά τη διάρκεια της ζωής του.
«Αυτή η μάζα δεν εξαφανίζεται», λέει ο Γιένσεν. «Διαλύεται σε τοξική σκόνη που καταλήγει στην αρχή της τροφικής μας αλυσίδας».
Οι επιπτώσεις της ρύπανσης από μικροπλαστικά στη Γροιλανδία
Η δουλειά του Γιένσεν έχει αναδείξει πόσο μακρύ είναι το αποτύπωμα των μικροπλαστικών, τα οποία αρχίζουν να δημιουργούν μια τριπλή σειρά προβλημάτων για τις τοπικές κοινότητες στη Γροιλανδία. «Σε οικολογικό επίπεδο, βλέπουμε τα πρώτα στοιχεία ότι η τοξικότητα των ελαστικών είναι υψηλή για τα αρκτικά είδη», εξηγεί. «Για παράδειγμα, χημικές ουσίες όπως το 6PPF είναι θανατηφόρες για τον σολομό Coho».
Η ρύπανση από ελαστικά αυτοκινήτων μπορεί επίσης να προκαλέσει δυσμορφίες στα αυγά του μπακαλιάρου του Ατλαντικού, απειλώντας τα ίδια τα θεμέλια της αλιευτικής βιομηχανίας της χώρας. Για τις αυτόχθονες κοινότητες, τα μολυσμένα νερά της Γροιλανδίας έχουν εξελιχθεί σε ζήτημα περιβαλλοντικής δικαιοσύνης που συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την υγεία.
Στις αστικές περιοχές, η χρόνια έκθεση σε αυτού του είδους τα σωματίδια έχει ήδη συνδεθεί με μια σειρά προβλημάτων υγείας, όπως επιδείνωση του άσθματος και καρδιακά προβλήματα.
«Στην Αρκτική, αυτή η απειλή πλέον εγκαθίσταται στις πηγές της τροφής μας, μετατρέποντας ένα παρθένο περιβάλλον σε αποθήκη για τα παγκόσμια απόβλητα», προσθέτει ο Γιένσεν. «Τα υψηλά γεωγραφικά πλάτη και οι άνθρωποι που ζουν σε αυτά πλήττονται δυσανάλογα από την παγκόσμια ρύπανση και την κλιματική αλλαγή».
«Κρίσιμο τυφλό σημείο»: τι παραβλέπουν οι κανονισμοί για τη ρύπανση
Οι επιστήμονες εδώ και χρόνια προειδοποιούν για το διογκούμενο πρόβλημα μικροπλαστικών στη Γροιλανδία, με πολλές μελέτες να εντοπίζουν υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροσκοπικών σωματιδίων στον θαλάσσιο πάγο σε αυτές τις απομακρυσμένες περιοχές σε σχέση με τα διαβόητα «σκουπιδονησιά» των ωκεανών. Ο Γιένσεν όμως υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα «κρίσιμο τυφλό σημείο» στην κλιματική πολιτική που υποτίθεται πως αντιμετωπίζει αυτό το διάχυτο πρόβλημα.
