Σ
Τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν τη Δευτέρα την πρώτη νομικά δεσμευτική διεθνή συνθήκη που διέπει την ανοιχτή θάλασσα. Γνωστή ως Biodiversity Beyond National Jurisdiction Treaty, ή BBNJ, αλλά ευρέως αναφέρεται ως Συνθήκη για την ανοικτή θάλασσα, το μέτρο που εγκρίθηκε από τα 193 κράτη μέλη του ΟΗΕ, επιβάλλει κανόνες που αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αντιμετώπιση των διαφορών για τους φυσικούς πόρους, τη ναυτιλία και άλλα θέματα σε ύδατα πέρα από την εθνική δικαιοδοσία οποιασδήποτε χώρας.
Η σημασίας μιας Συνθήκης Ανοιχτής Θαλάσσης
Όπως εξήγησε ο Ειδικός Απεσταλμένος του ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών, η συνθήκη αποσκοπεί στην αποτροπή της εξαφάνισης ειδών, παραπέμποντας στην περσινή συμφωνία που θέτει τον στόχο του Παγκόσμιου Πλαισίου Βιοποικιλότητας και αναφέρεται στην προστασία του 30% της γης και της θάλασσας του πλανήτη μέχρι το 2030. Για να γίνει αυτό κατορθωτό θα πρέπει να δημιουργηθούν Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές στην Ανοιχτή Θάλασσα, πράγμα που έρχεται να κάνει η Συνθήκη BBNJ, παρέχοντας τα νόμιμα μέσα για υλοποίηση του στόχου.
“Σχεδόν τα δύο τρίτα των ωκεανών της Γης βρίσκονται πέρα από τα εθνικά σύνορα σε μια περιοχή γνωστή ως “ανοιχτές θάλασσες” — ωστόσο μόνο το 1% περίπου αυτής της ανεξερεύνητης έκτασης έχει προστατευθεί. Φέτος, σχεδόν 200 έθνη συμφώνησαν τελικά στην πρώτη συνθήκη προστατέψτε την ανοιχτή θάλασσα», αναφέρει ο οργανισμός Conservation International.
Η μόνη συνθήκη που πλησίασε στο παρελθόν ήταν η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία τέθηκε σε ισχύ πριν από τρεις δεκαετίες. Αλλά αυτή η συνθήκη ρύθμιζε τις θάλασσες εντός των χωρικών υδάτων και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών της χώρας, αφήνοντας σχεδόν τη μισή επιφάνεια του πλανήτη και τα δύο τρίτα του ωκεανού ανεξέλεγκτα – ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την προστασία της βιοποικιλότητας. Η νέα συνθήκη για την ανοικτή θάλασσα, συμφωνήθηκε βάσει της προηγούμενης συνθήκης για το δίκαιο των θαλασσών.
Τα βασικά στοιχεία της Συνθήκης
Η συνθήκη θεσπίζει ένα πλαίσιο για τις «Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές» — πέρα από αυτές που βρίσκονται ήδη εντός των εθνικών χωρικών υδάτων — για την αντιμετώπιση της απώλειας της βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων των ωκεανών που προκαλούνται από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης και της οξίνισης των ωκεανών, καθώς και πλαστικά, ρύπους και υπεραλίευση.
Θεσπίζει πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές για τον προσδιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των δραστηριοτήτων στην ανοικτή θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών τους στη θαλάσσια ζωή και τα οικοσυστήματα.
Απαιτεί από τις υπογράφοντες χώρες να υποβάλουν αξιολόγηση της ρύπανσης ή άλλων επιπτώσεων των προτεινόμενων δραστηριοτήτων τους στην ανοιχτή θάλασσα, όπως η εξόρυξη βαθέων υδάτων.
Η συνθήκη δημιουργεί μια Διάσκεψη των Μερών (COP) για την παρακολούθηση και την επιβολή της συμμόρφωσης με τους όρους της Συνθήκης, η οποία θα περιλαμβάνει ένα επιστημονικό συμβουλευτικό συμβούλιο.
Δημιουργεί έναν μηχανισμό για τη μεταφορά της θαλάσσιας τεχνολογίας στις αναπτυσσόμενες χώρες για να διασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή των οφελών και των πόρων από την ανοιχτή θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων υλικών που θα μπορούσαν να αποδειχθούν πρωτοποριακά στην ιατρική και διατροφική επιστήμη.
Η Συνθήκη θα τεθεί σε ισχύ μόνο 120 ημέρες μετά την επικύρωσή της από τουλάχιστον 60 κράτη μέλη του ΟΗΕ ξεχωριστά. Στις ΗΠΑ, θα πρέπει πρώτα να περάσει από έγκριση της Γερουσίας.
