Το νέο «Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας 2021-2027» καταρτίστηκε σε μια δύσκολη χρονική περίοδο με πρωτοφανείς προκλήσεις και δυσκολίες λόγω της πανδημίας, αλλά και την εξωγενή οικονομική κρίση που προκλήθηκε λόγω της υγειονομικής κρίσης, καθώς και λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Το πρόγραμμα έχει συνολικό προϋπολογισμό €54,7 εκατ. Σε 70% ανέρχεται η κοινοτική συμμετοχή και σε 30% η εθνική συμμετοχή. Με την εφαρμογή του αναμένεται να επωφεληθούν περίπου 2.500 πρόσωπα, πέραν των 700 επιχειρήσεων, κυρίως πολύ μικρές, θα διατηρηθούν περίπου 1.000 θέσεις εργασίας, ενώ θα δημιουργηθούν άλλες 35 νέες επιχειρήσεις και 100 νέες θέσεις εργασίας.
Με την υλοποίηση του προγράμματος αναμένεται η επίτευξη των στόχων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ), με κύριο στόχο να διασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες αλιείας και υδατοκαλλιέργειας είναι περιβαλλοντικά βιώσιμες και τυγχάνουν διαχείρισης με τέτοιο τρόπο, ώστε να επιφέρουν οικονομικά, κοινωνικά και εργασιακά οφέλη, καθώς και συνεχή διαθεσιμότητα τροφίμων. Επίσης, εμβληματικές υποστηρικτικές πολιτικές για την ΚΑλΠ είναι η «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» και η «Στρατηγική από το Αγρόκτημα στο Πιάτο».
Μέσω του νέου Επιχειρησιακού Προγράμματος προβλέπεται η χρηματοδότηση έργων στον τομέα της αλιείας, με έμφαση στη στήριξη της μικρής παράκτιας αλιείας, στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και στην ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών με την πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων. Επίσης, έχουν ενσωματωθεί τα μέτρα για τον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων, τη συλλογή δεδομένων, ενώ μεγάλη σημασία δίνεται στα μέτρα που αφορούν το θαλάσσιο περιβάλλον.
Η εφαρμογή των επιμέρους δράσεων λαμβάνει πάντα υπόψη τις αυξανόμενες ανάγκες για αναδιάρθρωση/ανάκαμψη της οικονομίας και δημιουργία νέων και βιώσιμων θέσεων εργασίας, καθώς και τις υποχρεώσεις μας για συμμόρφωση προς το κοινοτικό κεκτημένο.
Το πρόγραμμα υλοποιείται μέσω των τεσσάρων Προτεραιοτήτων της Ένωσης και των αντίστοιχων Ειδικών Στόχων τους.
Τα κυριότερα έργα για την προώθηση της βιώσιμης αλιείας και της αποκατάστασης και διατήρησης των υδρόβιων βιολογικών πόρων είναι:
● Στήριξη Επαγγελματιών απασχολούμενων με την αλιεία – Ενίσχυση των Αλιέων μέσω της υλοποίησης Σχεδίων Χορηγιών
● Κατασκευαστικά/Βελτιωτικά Έργα στα Αλιευτικά Καταφύγια
● Διαχείριση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών (συμπεριλαμβανομένων και των περιοχών NATURA και Τεχνητών Υφάλων)
● Εμπλουτισμός και Αύξηση κατασκευών τεχνητών υφάλων στις ΘΠΠ
● Κατασκευή Περιβαλλοντικού Κέντρου στη Λίμνη
● Πρόγραμμα συλλογής δεδομένων
● Έλεγχος της Αλιείας και επιβολή των κανόνων
● Υλοποίηση ενοποιημένου ολοκληρωμένου συστήματος πληροφορικής
Στήριξη αλιευτικού τομέα λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής
Σημαντική δε, κρίνεται η προώθηση δραστηριοτήτων βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας και μεταποίησης και εμπορίας προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, με παράλληλη συμβολή στην επισιτιστική ασφάλεια της Ένωσης είναι:
● Σχέδια Χορηγιών για στήριξη του τομέα της υδατοκαλλιέργειας
α) Παραγωγικές επενδύσεις στην υδατοκαλλιέργεια: αύξηση παραγωγής
β) Εκσυγχρονισμός των μονάδων υδατοκαλλιέργειας, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και ασφάλειας των εργαζομένων
γ) Εγκατάσταση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις μονάδες υδατοκαλλιέργειας
● Σχέδια Χορηγιών για στήριξη του τομέα της εμπορίας προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας
● Σχέδια Χορηγιών για στήριξη του τομέα της μεταποίησης προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας
● Έκτακτη στήριξη δύναται να δοθεί για ενίσχυση στις επιχειρήσεις που έχουν πληγεί από έκτακτα περιστατικά με βάση απόφαση της Ε. Ε.
Μέσω της υλοποίησης της προτεραιότητας αυτής θα επωφεληθούν 600 πρόσωπα μέσω των έκτακτων μέτρων που αφορούν π.χ. στην αύξηση των καυσίμων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία. Επίσης, θα διατηρηθούν 80 θέσεις απασχόλησης στον τομέα εμπορίας και μεταποίησης. Περαιτέρω, αναμένεται να αυξηθεί η παραγωγική ικανότητα των μονάδων υδατοκαλλιέργειας κατά 1.500 τόνους με τη στήριξη 20 επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας και διατήρηση 300 θέσεων εργασίας.
Διαχείριση θαλάσσιου περιβάλλοντος
Ειδικός στόχος είναι επίσης η ενίσχυση της βιώσιμης διαχείρισης των θαλασσών και των ωκεανών μέσω της προώθησης των γνώσεων για τη θάλασσα, της θαλάσσιας επιτήρησης και/ή της συνεργασίας στα καθήκοντα ακτοφυλακής. Μέσω της προτεραιότητας αυτής θα αγοραστεί ένα ερευνητικό σκάφος και θα υλοποιηθούν 10 δράσεις που συμβάλλουν στην καλή περιβαλλοντική κατάσταση. Δράσεις για την ενδυνάμωση της επιστημονικής γνώσης, συμπεριλαμβανομένης και της διερεύνησης των παραμέτρων της Οδηγίας Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (ΟΠΘΣ) που αφορούν, μεταξύ άλλων: α) Διερεύνηση και παρακολούθηση της Παραμέτρου 1 Βιοποικιλότητα στα χωρικά ύδατα και την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, β) Διερεύνηση και παρακολούθηση της Παραμέτρου 2 Μη Αυτόχθονα / Ξενικά είδη στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας γ) Διερεύνηση και παρακολούθηση της Παραμέτρου 10 Θαλάσσια Απορρίμματα στα χωρικά ύδατα και την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ενθάρρυνση βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας
Δράσεις που αξιοποιούν το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, καθώς και τον περιβαλλοντικό χαρακτήρα των περιοχών περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων στην τρίτη προτεραιότητα που αφορά την ενθάρρυνση μιας βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας σε παράκτιες, νησιώτικες και εσωτερικές περιοχές και προώθηση της ανάπτυξης κοινοτήτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
