Οι παρούσες συνθήκες δεν επιτρέπουν να εφαρμοστεί η πρόταση των Βρυξελλών για το Net Zero Framework, είναι η κοινή θέση, Ελλάδας, Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία διατυπώθηκε έντονα στο 16th Annual Capital Link Greek Shipping Forum, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα. Το μήνυμα των τριών χωρών είναι πωςω το Net-Zero Shipping Framework (NSF) που συζητείται στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO, International Maritime Organization) και έχει τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
Η απόφαση να καθυστερήσει η σχετική ψηφοφορία στον IMO κατά έναν χρόνο ήταν το πρώτο βήμα για να μπει «ταφόπλακα» στον φιλόδοξο κανονισμό, που θα επέβαλε υψηλά πρόστιμα στα πλοία με εκπομπές ρύπων, από το 2027.
Οι υπουργοί των τριών χωρών, ο υπουργός Ναυτιλίας της Ελλάδας Βασίλης Κικίλιας , η υφυπουργός Ναυτιλίας της Κύπρου Μαρίνα Χατζημανώλη, και o υφυπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ Μάρκο Σιλβέστερ (Marco M. Sylvester, deputy assistant Secretary for Transportation Affairs), ξεκαθάρισαν ότι η διεθνής ναυτιλία καλείται να συμμορφωθεί με ένα πλαίσιο μηδενικών εκπομπών, χωρίς να υπάρχουν ακόμη ώριμα, διαθέσιμα και οικονομικά βιώσιμα εναλλακτικά καύσιμα, γεγονός που στο τέλος της ημέρας θα επιβάρυνε όλα τα νοικοκυριά.
Κύπρος: Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές
Η Μαρίνα Χατζημανώλη, υφυπουργός Ναυτιλίας της Κύπρου που προεδρεύει της ΕΕ, αναφέρθηκε σε απώλεια ρεαλισμού στη διαδικασία.
«Δεν είναι κακό να είσαι φιλόδοξος. Αλλά πρέπει να είσαι και ρεαλιστής. Και αυτό το χάσαμε στην αρχή», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Ξεκινήσαμε να ρυθμίζουμε και να παίρνουμε αποφάσεις χωρίς τη βιομηχανία. Και όταν είδαμε ότι η βιομηχανία δεν ήθελε αυτά που είχαμε αποφασίσει γι’ αυτήν, τότε όλα έγιναν χάος».
Η κα. Χατζημανώλη υπογράμμισε ότι «δεν είναι κακό να σταματάς και να ακούς» και ότι η ρύθμιση «πρέπει να δουλεύει για όλες τις χώρες της ΕΕ». Όπως είπε, «αρχίσαμε να νομοθετούμε για καύσιμα που δεν υπάρχουν», κάτι που καθιστά το πλαίσιο Net Zero Framework ανεφάρμοστο.
«Πρέπει να βοηθήσουμε τη βιομηχανία να βρει εναλλακτικές λύσεις, όχι μόνο στη μορφή (των νέων καυσίμων) αλλά και στη ποσότητα. Έχουμε άκομα χρόνο, ώστε να είμαστε πραγματιστές. Τώρα οι κυβερνήσεις καταλαβαίνουν ότι πρέπει να δώσουμε στη βιομηχανία την ευκαιρία να μας πει τι έχει ανάγκη» τόνισε η υφυπουργός Ναυτιλίας της Κύπρου.
Ο υπ. Ναυτιλίας της Ελλάδας, Β. Κικίλιας και η υφυπουργός Ναυτιλίας της Κύπρου, Μ. Χατζημανώλη ξεκαθάρισαν ότι το Net Zero Framework πρέπει να τροποποιηθεί.
Ελλάδα: Το κόστος θα το πληρώσουν τα νοικοκυριά
Ο Έλληνας υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, υπενθύμισε ότι το παγκόσμιο εμπόριο εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη ναυτιλία και τον ελληνόκτητο στόλο. «Η καθημερινότητα επηρεάζεται από το παγκόσμιο εμπόριο, το οποίο γίνεται κυρίως μέσω της θάλασσας. Αν θέλουμε η μέση οικογένεια να ευημερήσει, τα πλοία πρέπει να μπορούν να μεταφέρουν προϊόντα», τόνισε.
Ο κ. Κικίλιας προειδοποίησε ότι το προτεινόμενο πλαίσιο θα οδηγούσε σε μαζική οικονομική επιβάρυνση της ναυτιλίας: «Ήμασταν, δυστυχώς, έτοιμοι να φορολογήσουμε τα πλοία μας με 130 δισ. ευρώ το 2027 και με 100 έως 200 δισ. ευρώ κάθε χρόνο μέχρι το 2035. Αυτό το βάρος θα το αναλάβουν οι πλοιοκτήτες;» αναρωτήθηκε, εξηγώντας ότι στο τέλος αυτό το βάρος θα το πλήρωναν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις.
«Πιστεύω ότι το κόστος αυτό θα μετακυλιστεί στην πραγματική οικονομία και στις απλές οικογένειες, καθώς θα οδηγήσει σε αυξημένο πληθωρισμό και σε αύξηση των τιμών της ενέργειας. Αυτό ειναι απαράδεκτο» ξεκαθάρισε.
«Δυστυχώς η παγκόσμια βιομηχανία δεν έχει βρει λύση και για αυτό δεν πέρασε η νομοθεσία για Net Zero Framework. Αυτό το πλαίσιο μηδενικών ρύπων δεν λειτουργούσε. Και τώρα αυτό που έχουμε να κάνουμε είναι να συζητήσουμε με τη βιομηχανία, να την εμπλέξουμε, να συνεργαστούμε μαζί τους, όπως και με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, και με άλλες χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και να καταλήξουμε σε μια νέα συμφωνία που θα λειτουργήσει για τον μέσο άνθρωπο» τόνισε ο Έλληνας υπουργός Ναυτιλίας.
ΗΠΑ: Το Net Zombi Framework
Καθιστώντας σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν “τελειωμένο” το Net Zero Framework, ο υφυπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ, Μάρκο Σιλβέστερ (Marco M. Sylvester, Deputy Assistant Secretary for Transportation Affairs) το χαρακτήρισε «Net Zombi Framework».
«Σε ότι αφορά την πορεία από εδώ και πέρα, βλέπω ουσιαστικά δύο δρόμους: Ο ένας είναι να επαναλάβουμε τη σύγκρουση του περασμένου Οκτωβρίου, την οποία δεν νομίζω ότι θέλει κάποιος. Ο άλλος δρόμος είναι να αφήσουμε επιτέλους στην άκρη αυτό που αποκαλούμε στις ΗΠΑ ως “Net Zombi Framework”, κάτι που δεν είναι ούτε ζωντανό, ούτε νεκρό, και στη συνέχεια, μπορούμε να έχουμε μία παραγωγική συζήτηση για το τι θα γίνει» είπε ο Μ. Σιλβέστερ.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι η Ουάσινγκτον παραμένει δεσμευμένη στον IMO, για αυτό και αποφάσισε να παραμείνει μέλος του Οργανισμού, παρά την απόφαση να αποχωρήσει από 66 άλλους διεθνείς οργανισμούς.
«Υπάρχει η εσφαλμένη αντίληψη ότι, αντιτιθέμενες στο Net Zero Framework, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται στον IMO. Στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο. Το Net Zero Framework είναι η απειλή για τον IMO, γιατί θα άλλαζε πλήρως το πεδίο εφαρμογής και την αποστολή του» είπε ο Σιλβέστερ.
Ποια καύσιμα; Το κρίσιμο ερώτημα της επόμενης μέρας
Σε ερώτηση για το ποια μπορεί να είναι τα εναλλακτικά καύσιμα που μπορεί να χρησιμοποιήσει η ναυτιλία, προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων, ο Βασίλης Κικίλιας έδειξε καταρχάς το υγροποιημένο φυσικό άεριο (LNG) και εκτίμησε ότι στο μέλλον θα ανοίξει η συζήτηση και για την πυρηνική ενέργεια.
«Η πραγματικότητα ειναι ότι το LNG είναι το μεταβατικό καύσιμο πάνω σε το οποίο πρέπει να δουλέψουμε μέχρι να βρούμε άλλη λύση. Σε κάποια φαση – ίσως σε 15 χρόνια από τώρα- θα συζητήσουμε για την πυρηνική ενέργεια» είπε.
Στη συζήτηση έγινε αναφορά στα εναλλακτικά καύσιμα που έχουν παρουσιαστεί ως λύσεις μέχρι σήμερα: αμμωνία, πράσινο υδρογόνο και βιομεθανόλη.
Όπως όμως σημείωσε ο Μ. Σιλβέστερ, για την παραγωγή αυτών των καυσίμων απαιτούνται τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.
«Δεν γνωρίζω καμία χώρα- εκτός ίσως από μία- που να έχει επαρκές περίσσευμα ηλεκτρικής ενέργειας για να προχωρήσει σε παραγωγή τέτοιων καυσίμων. Δεν είναι δυνατό να δεσμευτούμε σε λύσεις που απαιτούυν τόση πολύ ενέργεια» σημείωσε, προσθέτοντας ότι κάποια από αυτά τα εναλλακτικά καύσιμα θέτουν και θέματα ασφάλειας.
Μάλτα: «Χρειάζεται χρόνος και περισσότερη διαβούλευση»
Ο Κρις Μπονέτ, υπουργός Μεταφορών της Μάλτας τόνισε την ανάγκη να παραμείνει ανταγωνιστική η ευρωπαϊκή ναυτιλία.
«Το εμπόριο είναι παγκόσμιο. Αν σκεφτόμαστε με τοπικούς όρους, θα επηρεάσουμε αρνητικά μια βιομηχανία από την οποία εξαρτώνται τόσες ζωές», ανέφερε. «Όλοι θέλουμε να σταματήσουμε τους ρύπους των ορυκτών καυσίμων. Αλλά πρέπει να διατηρήσουμε την ανταγωνιστικότητα».
Ο κ. Μπονέτ τόνισε ότι ο IMO «ήταν πάντα πεδίο διαλόγου και κατανόησης» και προειδοποίησε ότι αν χαθεί αυτό το πνεύμα, «όλοι θα είναι χαμένοι».
«Πρέπει να καταλάβουμε πως ότι έγινε έγινε. Πρέπει να προχωρήσουμε και να διασφαλίσουμε τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων» κατέληξε λέγοντας ότι «η βιομηχανία πρέπει να βγει μπροστά, να προτείνει ιδέες» και ότι η αποανθρακοποίηση «χρειάζεται χρόνο, απαντήσεις και ρεαλισμό».
Τι προβλέπει το Net Zero Framework
Το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών του ΙΜΟ αναφέρεται σε ένα νέο σύνολο διεθνών κανονισμών που αποσκοπούν στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) από τα πλοία, σύμφωνα με τη Στρατηγική GHG του ΙΜΟ για το 2023.
Έχει δύο κύρια μέρη, τα οποία συνδέονται:
– Ένα παγκόσμιο πρότυπο καυσίμων που απαιτεί από τα πλοία να μειώσουν σταδιακά το πόσο ρυπογόνο μπορεί να είναι το καύσιμο των πλοίων τους (δηλαδή, πόσο αέριο του θερμοκηπίου εκπέμπεται για κάθε μονάδα ενέργειας που χρησιμοποιείται, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός καυσίμου) και
– Έναν μηχανισμό τιμολόγησης με καθορισμένες τιμές για τα GHG που εκπέμπουν τα πλοία, για να ενθαρρυνθεί η βιομηχανία να μειώσει τις εκπομπές ώστε να συμμορφωθεί με το παγκόσμιο πρότυπο καυσίμων.
Οι κανονισμοί αυτοί εγκρίθηκαν ως τροποποιήσεις στο Παράρτημα VI της Διεθνούς Σύμβασης για την Πρόληψη της Ρύπανσης από Πλοία (MARPOL), της σύμβασης του ΙΜΟ που ορίζει κανόνες για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τη ναυτιλία και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.
Οι τροποποιήσεις αυτές υποβλήθηκαν με σκοπό την υιοθέτησή τους ως νομικά δεσμευτικά μέτρα τον Οκτώβριο του 2025, κατά τη διάρκεια έκτακτης συνόδου της Επιτροπής Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος. Η MEPC συνεδρίασε στις 14-17 Οκτωβρίου και συμφώνησε να αναβάλει τη συνεδρίαση για ένα έτος, έως το 2026.
