Για πάνω από μισό αιώνα, η πλατφόρμα FLIP ήταν ένα από τα πιο παράξενα και πολύτιμα εργαλεία της ωκεανογραφίας. Η πλωτή κατασκευή των 108 μέτρων μπορούσε να «αναποδογυρίσει» και να περάσει σε όρθια θέση μέσα στη θάλασσα. Το 2023, όμως, δύο ρυμουλκά οδήγησαν το R/P FLIP στο Μεξικό για διάλυση. Τελικά, λίγο πριν από το τέλος, η εταιρεία DEEP το έσωσε.
Πώς λειτουργούσε η πλατφόρμα FLIP
Τρεις επιστήμονες σχεδίασαν το FLIP (FLoating Instrument Platform) στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Ήταν οι Fred Spiess, Fred Fisher και Philip Rudnick από το Marine Physical Laboratory (MPL) του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας Scripps. Το ινστιτούτο ανήκει στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο. Τελικά, η καθέλκυση έγινε τον Ιούνιο του 1962.
Η πλατφόρμα FLIP είχε μήκος 108 μέτρα (355 πόδια) και σχήμα που θύμιζε ρόπαλο του μπέιζμπολ. Ωστόσο, δεν ήταν τυπικά πλοίο, αφού δεν είχε δική της μηχανή. Γι’ αυτό, σε κάθε αποστολή, ρυμουλκά την έσερναν μέχρι τον προορισμό της.
Το μυστικό του FLIP ήταν οι δεξαμενές έρματος. Όταν το πλήρωμα τις γέμιζε με θαλασσινό νερό, η πλατφόρμα έγερνε σταδιακά από την οριζόντια στην κάθετη θέση. Στο τέλος, πάνω από την επιφάνεια έμεναν μόνο τα τελευταία 17 περίπου μέτρα. Η διαδικασία κρατούσε περίπου 30 λεπτά. Ωστόσο, για τα 29 από αυτά σχεδόν τίποτα δεν άλλαζε, και η μεγάλη κίνηση συνέβαινε στα τελευταία 49 δευτερόλεπτα.
Στην κάθετη θέση, το μεγαλύτερο μέρος της πλατφόρμας έμενε κάτω από την κίνηση των κυμάτων. Έτσι, το FLIP παρέμενε σχεδόν ακίνητο ακόμη και σε άγρια θάλασσα, κάτι πολύτιμο για ακριβείς μετρήσεις.
Ζωή με τα πατώματα… στους τοίχους
Όταν το FLIP «γύριζε», τα πατώματα έπαιρναν τη θέση των τοίχων. Γι’ αυτό, οι μηχανικοί σχεδίασαν τουαλέτες, κρεβάτια, νεροχύτες και εξοπλισμό κουζίνας που λειτουργούσαν σε δύο θέσεις, με διαφορά 90 μοιρών. Επιπλέον, πολλά αντικείμενα είχαν περιστρεφόμενες βάσεις ή υπήρχαν σε διπλό. Όσοι ζούσαν μια αναστροφή πάνω στο σκάφος έπαιρναν μια κάρτα που πιστοποιούσε ότι είχαν «αναποδογυρίσει».
Αρχικά, το FLIP είχε χώρους μόνο για το πλήρωμα, ενώ οι επιστήμονες θα ανέβαιναν σε αυτό από πλοία υποστήριξης. Όμως η επιβίβαση από μικρές βάρκες μέσα στα κύματα ήταν πολύ επικίνδυνη. Έτσι, οι επιστημονικές ομάδες άρχισαν να ζουν πάνω στην πλατφόρμα.
Μισός αιώνας έρευνας με την πλατφόρμα FLIP
Το Scripps λειτούργησε την πλατφόρμα FLIP για πάνω από 50 χρόνια. Βασικός συνεργάτης του ήταν το Γραφείο Ναυτικών Ερευνών των ΗΠΑ (ONR). Επιπλέον, εκατοντάδες επιστήμονες από πανεπιστήμια όλου του κόσμου την εξόπλισαν με υδρόφωνα, μετρητές ρευμάτων και άλλα όργανα.
Χάρη στη σταθερότητά της και στην απουσία θορύβου μηχανής, η πλατφόρμα ήταν ιδανική για ακουστικές μετρήσεις. Για παράδειγμα, κατέγραφε τους ήχους του ωκεανού και των θαλάσσιων ζώων. Επίσης, βοηθούσε στη μελέτη ρευμάτων, παλιρροιών, εσωτερικών κυμάτων και της σχέσης ωκεανού και ατμόσφαιρας. Οι μακριοί βραχίονές της κρατούσαν τα όργανα μακριά από τη δομή, ώστε οι μετρήσεις να μένουν ακριβείς.
«Το FLIP έφερε επανάσταση στην κατανόησή μας για τη σύνδεση ωκεανού και ατμόσφαιρας», δήλωσε ο ωκεανογράφος του Scripps Luc Lenain. Επίσης, η διευθύντρια Margaret Leinen σημείωσε ότι το FLIP καλύπτει πάνω από το μισό της ιστορίας του Scripps.
Η πιο δραματική στιγμή του ήρθε το 1969, βόρεια της Χαβάης. Τότε, κύματα άνω των 24 μέτρων (80 πόδια) έκοψαν το ρεύμα, και το πλήρωμα πήδηξε στη θάλασσα. Εκεί, βάρκες διάσωσης παρέλαβαν τους ναυτικούς.
Η απόσυρση
Το FLIP έκανε το τελευταίο ερευνητικό του ταξίδι το 2017. Γύρω στο 2020, οι αξιολογητές έκριναν ότι το κόστος ανακαίνισης δεν άξιζε. Έτσι, στις 3 Αυγούστου 2023, δύο ρυμουλκά το απομάκρυναν από την προβλήτα του Scripps, με προορισμό μια μονάδα διάλυσης στο Μεξικό. Τέλος, η σημαία του FLIP πέρασε στα χέρια του Tom Golfinos, επικεφαλής του για 29 χρόνια.
Η διάσωση: νέα ζωή για την πλατφόρμα FLIP
Η ιστορία, όμως, δεν τελείωσε εκεί. Ο ιδρυτής της DEEP, εταιρείας που σχεδιάζει υποθαλάσσιους οικοτόπους για ανθρώπους, έμαθε ότι το FLIP θα πήγαινε για διάλυση. Αμέσως, μέσα σε 48 ώρες, έστειλε ομάδα στο Μεξικό για να το παραλάβει. Σύμφωνα με τον νέο καπετάνιο του FLIP, Giulio Maresca, η εντολή του ήταν απλή: «Σώστε το. Μη γυρίσετε χωρίς αυτό.»
Στη συνέχεια, το FLIP ταξίδεψε από το Μεξικό μέσω της Διώρυγας του Παναμά, διέσχισε τον Ατλαντικό και έφτασε στη Μεσόγειο. Εκεί, το ναυπηγείο MB92 στη Γαλλία ανακαινίζει και εκσυγχρονίζει την πλατφόρμα FLIP. Η DEEP σχεδιάζει να εντάξει την πλατφόρμα FLIP στον ερευνητικό της στόλο. Μάλιστα, το σκάφος θα υποστηρίζει και τον υποθαλάσσιο οικότοπο Sentinel. Επιπλέον, σύμφωνα με την εταιρεία, αρκετοί ερευνητικοί οργανισμοί έχουν ήδη ζητήσει πρόσβαση στο σκάφος.
«Το FLIP ανήκει σε μια εποχή τολμηρής μηχανικής και αισιοδοξίας για το μέλλον μας και τους ωκεανούς», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της DEEP, Kristen Tertoole. Από την πλευρά του, ο Tom Drake του ONR χαρακτήρισε το σκάφος «ζωτικής σημασίας για την αποστολή μας». Πρόσθεσε επίσης ότι ο εκσυγχρονισμός θα διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητές του στην ωκεανογραφική έρευνα.
Τον Οκτώβριο του 2024, η DEEP ανακοίνωσε ότι η ανακαίνιση θα διαρκούσε 12 έως 18 μήνες. Επίσης, η εταιρεία σχεδίαζε να παρουσιάσει την επαναλειτουργία του FLIP στις αρχές του 2026. Ωστόσο, μέχρι σήμερα η DEEP δεν έχει ανακοινώσει επίσημα την επαναλειτουργία του FLIP.
Διαβάστε επίσης: Το πιο παράξενο ερευνητικό σκάφος πάει για ανακύκλωση
Πηγές: Scripps Institution of Oceanography, UC San Diego – DEEP
