Προσπάθειες να ανανεώσει τη συμμετοχή της Ρωσία στην Πρωτοβουλία για τη Μαύρη Θάλασσα, η οποία λήγει στις 17 Ιουλίου, καταβάλει ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Τον Αύγουστο του 2022, έξι μήνες μετά την εφαρμογή του ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών της Ουκρανίας, η Ρωσία συμφώνησε να επιτρέψει σε φορτηγά που μεταφέρουν τρόφιμα να διαμετακομίσουν στον Βόσπορο – υπό αυστηρούς όρους. Μόνο σε καθορισμένα πλοία θα επιτρέπεται να πραγματοποιούν το ταξίδι και μόνο εάν επιθεωρούνται τόσο στις εισερχόμενες όσο και στις εξερχόμενες διελεύσεις.
Τους τελευταίους μήνες, η Ρωσία παρουσιαζόταν όλο και λιγότερο πρόθυμη να έχει ενεργή συμμετοχή στη συμφωνία για τα σιτηρά και από τα τέλη Ιουνίου εμπόδισε την έγκριση νέων πλοίων για διέλευση. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες -ο οποίος βοήθησε στην επίτευξη της συμφωνίας πέρυσι- εξέφρασε την ανησυχία, ότι η Ρωσία μπορεί να αποχωρήσει. Το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας επιβεβαίωσε την ανησυχία του Αντόνιο Γκουτέρες, λέγοντας την Τρίτη ότι ήταν «προφανές ότι δεν υπάρχουν λόγοι» να συνεχιστεί η συμφωνία μετά τις 17 Ιουλίου.
Την Παρασκευή, ο επικεφαλής ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ Μάρτιν Γκρίφιθς προειδοποίησε τη Μόσχα να μην εγκαταλείψει τη συμφωνία. “Ο κόσμος έχει δει την αξία της Πρωτοβουλίας της Μαύρης Θάλασσας… αυτό δεν είναι κάτι που το αποκλείεις”, είπε στους δημοσιογράφους.
Το να παραμείνει η Μόσχα στο τραπέζι μπορεί να είναι δύσκολο. Η Ρωσία έχει παραπονεθεί ότι το τέλος της συμφωνίας δεν επετεύχθη, καθώς επιθυμεί την επανέναρξη των εξαγωγών αμμωνίας μέσω ουκρανικού αγωγού, αλλά και επανασύνδεσης της πρόσβασης στο διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT για την υπό κυρώσεις Ρωσική Αγροτική Τράπεζα (Rosselkhozbank).
Παρά την αρνητική στάση της Μόσχας, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξακολουθεί να είναι αισιόδοξος για τις πιθανότητες διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία. Ο Ερντογάν έχει προσφέρει κάτι σαν γέφυρα μεταξύ του Κρεμλίνου και της Δύσης από την έναρξη του πολέμου, διατηρώντας διπλωματικούς και οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία, ενώ υποστηρίζει επίσης την Ουκρανία. Ο Τούρκος πρόεδρος έχει τακτικές επαφές με τους ηγέτες και των δύο χωρών. Διαδραμάτισε βασικό ρόλο στη διασφάλιση των αρχικών δεσμεύσεων για την πρωτοβουλία για τα σιτηρά και το Σάββατο παρουσίασε μια θετική άποψη για το μέλλον της.
«Ελπίζουμε ότι θα παρατείνεται τουλάχιστον μία φορά κάθε τρεις μήνες, όχι κάθε δύο μήνες. Θα κάνουμε μια προσπάθεια από αυτή την άποψη και θα προσπαθήσουμε να αυξήσουμε τη διάρκειά της σε δύο χρόνια», δήλωσε ο Ερντογάν σε συνέντευξη Τύπου, μιλώντας στο πλευρό του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. «Ελπίζω ότι θα έχουμε ένα αποτέλεσμα από αυτό σύντομα», κατέληξε.
Εν τω μεταξύ, οι Ουκρανοί εξαγωγείς σιτηρών αυξάνουν τη διακίνηση στη διαδρομή του ποταμού Δούναβη, αναμένοντας ότι η ρωσική διακοπή της πρωτοβουλίας για τα σιτηρά στη Μαύρη Θάλασσα θα μπορεί να πραγματοποιηθεί, είτε ανανεωθεί η συμφωνία είτε όχι. Ο υπό την αιγίδα του ΟΗΕ διάδρομος σιτηρών έχει ήδη επιβραδυνθεί σε ένα έως δύο πλοία την ημέρα, και μερικές φορές κανένα.
