Περίπου 24.400 δισεκατομμύρια μικροπλαστικά επιπλέουν στην επιφάνεια του ωκεανού. Ο αριθμός είναι τρομακτικός, ιδιαίτερα αν λάβει κανείς υπόψιν την κατανάλωση πλαστικού από ψάρια τα οποία καταλήγουν στο πιάτο μας, γιατί καταναλώνοντας ψάρια, δεν καταναλώνουμε μόνο πολύτιμα ωμέγα-3 και βιταμίνη D, αλλά και αμέτρητα μικρο- και νανο-πλαστικά.
Αυτά τα πλαστικά σωματίδια, που μετρούν λιγότερο από 5 χιλιοστά, εισέρχονται στους ωκεανούς μέσω ανθρώπινων αποβλήτων και διεισδύουν στην τροφική αλυσίδα. Και βρίσκονται σε όλους τους θαλάσσιους οργανισμούς — από μικροφυκάκια μέχρι ψάρια, που καταλαμβάνουν υψηλότερα επίπεδα της τροφικής αλυσίδας.
Από τη δεκαετία του 1950, η παραγωγή πλαστικού έχει αυξηθεί εκθετικά, φτάνοντας τις 58 εκατομμύρια τόνους στην Ευρώπη μόνο το 2022. Αυτό έχει οδηγήσει σε μαζικές ποσότητες αποβλήτων.
Με την πάροδο του χρόνου, ο άνεμος, τα κύματα, το ηλιακό φως και οι μικροοργανισμοί διασπούν τα μεγαλύτερα πλαστικά απορρίμματα σε μικροπλαστικά (1–5 χιλιοστά) και νανοπλαστικά (μικρότερα από 100 νανόμετρα), τα οποία τώρα μολύνουν όλα τα μέρη του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένου του αέρα, του εδάφους και του νερού.
Η διαδικασία μέσω της οποίας αυτά τα πλαστικά συσσωρεύονται σε οργανισμούς σε διάφορα επίπεδα της τροφικής αλυσίδας είναι γνωστή ως «βιοσυσσώρευση».
Μελέτες δείχνουν ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να προκαλέσουν τοξικές επιδράσεις σε θαλάσσια ζώα.
Για παράδειγμα, στα μύδια, τα μικροπλαστικά μπορεί να μπλοκάρουν τα πεπτικά συστήματα, να ενεργοποιούν ανοσολογικές αντιδράσεις, να προκαλούν βλάβες στο DNA και να παρεμβαίνουν στην έκφραση γονιδίων που είναι απαραίτητα για διάφορες κυτταρικές λειτουργίες.
Η σοβαρότητα αυτών των επιδράσεων εξαρτάται από το μέγεθος, τη σύνθεση, το βαθμό αποσύνθεσης των πλαστικών και τυχόν επιβλαβείς χημικές προσμίξεις που μπορεί να περιέχουν.
Τα πλαστικά περιέχουν συχνά υψηλά επίπεδα φθαλικών σχετικών, που είναι ενδοκρινικοί διαταράκτες. Αυτές οι χημικές ουσίες μπορούν να παρεμβαίνουν σε ορμονικά συστήματα, θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο τη θαλάσσια ζωή αλλά ενδεχομένως και τους ανθρώπους.
Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία
Τα πλαστικά που καταναλόνονται από τα θαλάσσια ζώα αναπόφευκτα εισέρχονται στην τροφική μας αλυσίδα. Παρά το γεγονός ότι η έρευνα για τις ακριβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία είναι σε εξέλιξη, έχουν αναδυθεί ορισμένες ανησυχητικές υποθέσεις.
Μόλις εισέλθουν στο ανθρώπινο σώμα, αυτά τα σωματίδια μπορεί να προκαλέσουν βλάβες παρόμοιες με αυτές που παρατηρούνται στα ψάρια. Μελέτες στις ανθρώπινες κυτταρικές γραμμές υποδεικνύουν ότι τα μικρο- και νανο-πλαστικά μπορούν να διαταράξουν τις κυτταρικές λειτουργίες με τρόπους παρόμοιους με τις επιδράσεις που παρατηρούνται σε θαλάσσιους οργανισμούς.
Επιπλέον, τα μικρο- και νανο-πλαστικά μπορούν να λειτουργούν ως φορείς παθογόνων ή βακτηρίων, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο μολυσματικών ασθενειών.
