Η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά έναν πλήρη, θεσμοθετημένο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), με την έκδοση της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για τον Θαλάσσιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ).
Η πράξη συγκρότησης δημοσιεύτηκε με πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών και τα συναρμόδια υπουργεία. Πρόκειται για μια σημαντική στρατηγική τομή στη χωροταξική οργάνωση της χώρας, καθώς για πρώτη φορά η Πολιτεία καθορίζει και αποτυπώνει σε χάρτες τις χρήσεις και τις δραστηριότητες που μπορούν να αναπτυχθούν σε όλο το εύρος των θαλάσσιων ζωνών, ασκώντας παράλληλα τα δικαιώματά της όπως προβλέπονται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και την Οδηγία 2014/89/ΕΕ.
Δείτε τον χάρτη:
Η στρατηγική δίνει ολοκληρωμένη απάντηση στην υποχρέωση που προέκυψε μετά την καταδίκη της χώρας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο τον περασμένο Φεβρουάριο, και ενσωματώνει κρίσιμα στοιχεία για την ελληνική υφαλοκρηπίδα, καθώς και για τις συμφωνίες ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
«Υπερασπιζόμαστε στην πράξη τα εθνικά συμφέροντα» λέει η κυβέρνηση
«Κλείνουμε εκκρεμότητες του παρελθόντος, υπερασπιζόμαστε τα εθνικά συμφέροντα στην πράξη», λένε κυβερνητικές πηγές, προσθέτοντας παράλληλα το ότι, επειδή λύνονται εκκρεμότητες του παρελθόντος, αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει καλές σχέσεις με την Τουρκία. Σημειωτέον, η αντίδραση της γείτονος θα πρέπει να αναμένεται και να είναι οξεία.
Από την κυβέρνηση διαμηνύουν ότι για τον χάρτη εφαρμόζεται η αρχή της μέσης γραμμής για τη χάραξη υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, μέχρι να συναφθούν συμφωνίες οριοθέτησης με γειτονικά κράτη π.χ. Τουρκία, Αίγυπτος κ.ο.κ. Και βεβαίως η κατάθεση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού μπορεί να λειτουργήσει και ως οδηγός για την αξιοποίηση θαλασσίων πόρων, με την είσοδο της αμερικανικής Chevron στην εξίσωση της αξιοποίησης των ελληνικών υδρογονανθράκων να είναι πρόσφατη.
Με αυτό το δεδομένο, κυβερνητικές πηγές διαμηνύουν ότι ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός γίνεται τμήμα του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Σύμφωνα με ίδιες κυβερνητικές πηγές, «η Τουρκία γνώριζε ότι θα κάνουμε τέτοια κίνηση διότι έχουμε προθεσμία έως 27 Απριλίου από το ευρωπαϊκό δικαστήριο για να καταθέσουμε τα σχετικά. Είναι πασίδηλο ότι η Τουρκία αντέδρασε στον δικό μας σχεδιασμό και όχι το αντίστροφο».
Τι περιλαμβάνει ο σχεδιασμός
Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός χωρίζεται σε τέσσερις χωρικές ενότητες και καθορίζει τα όρια της υφαλοκρηπίδας σύμφωνα με τις ελληνοϊταλικές συμφωνίες του 1977 και του 2020.
Αντίστοιχα τα όρια της ΑΟΖ αντανακλούν την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020.
Η αποτύπωση της μέσης γραμμής καθορίζει τα εξωτερικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας μέχρι την σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές. χάρτης περιλαμβάνει επίσης τα όρια αιγιαλίτιδας ζώνης, υφιστάμενη εθνική νομοθεσία, ελληνοτουρκικό πρωτοκόλλου του 1926, ιταλοτουρκική συμφωνία και πρωτόκολλο του 1932, με την επιφύλαξη εν γένει επέκτασης του εύρους έως 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με τη σύμβαση δικαίου της θάλασσας που αντανακλά εθιμικό διεθνές δίκιο.
Η προσέγγιση που υιοθετήθηκε είναι ολιστική, συνθέτοντας συχνά αντικρουόμενες παραμέτρους — κοινωνικές, οικονομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές — ώστε να υπηρετηθούν στόχοι όπως:
η κλιματική ανθεκτικότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος,
η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη,
η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και των ενάλιων αρχαιοτήτων,
η θαλάσσια ασφάλεια και μεταφορές,
η εκμετάλλευση ενεργειακών πόρων,
η ιχθυοκαλλιέργεια και
η ενίσχυση των διασυνοριακών έργων κοινού ενδιαφέροντος.
Η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συνδιαμόρφωση προτεραιοτήτων ανά περιφέρεια και στις αλληλεπιδράσεις ξηράς – θάλασσας, μέσω της πρόβλεψης Θαλάσσιων Χωροταξικών Πλαισίων ανά περιοχή.
