Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν εισέρχεται σε φάση παρατεταμένης αβεβαιότητας, σύμφωνα με σημερινή ανάλυση της Societe Generale, με το πετρέλαιο να έχει ήδη ενσωματώσει γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου περίπου 8 δολαρίων ανά βαρέλι.
Όπως εξηγεί, σε αντίθεση με προηγούμενες, περιορισμένες στρατιωτικές κλιμακώσεις, η τρέχουσα κρίση δεν έχει σαφές τέλος, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο να διατηρηθούν οι αναταράξεις στις τιμές. Το βασικό σενάριο της τράπεζας παραμένει ότι, εφόσον δεν υπάρξουν ουσιαστικές διαταραχές στην προσφορά ενέργειας, ιδίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι τιμές θα υποχωρήσουν μετά από μια αρχική εκτίναξη.
Το μεγαλύτερο ρίσκο αφορά ενδεχόμενη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να θεωρείται πιθανό ένα παρατεταμένο κλείσιμο, καθώς αυτό θα έπληττε πρωτίστως την ίδια την ιρανική οικονομία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Societe Generale σκιαγραφεί πέντε πιθανά σενάρια για την πορεία των τιμών, από μια σύντομη άνοδο και διόρθωση έως ένα ακραίο σενάριο εκτίναξης προς τα 150 δολάρια/βαρέλι. Μόνο μια παρατεταμένη άνοδος θα είχε ουσιαστικές επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, με την Ευρώπη και την Ασία να εμφανίζονται πιο ευάλωτες από τις ΗΠΑ, επισημαίνει.
Τι έχει συμβεί μέχρι τώρα
Στην ανάλυσή της, η Societe Generale εξετάζει τις δραματικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μέσα από το πρίσμα της αγοράς πετρελαίου, μετά τις μαζικές αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026. Οι βομβαρδισμοί επεκτάθηκαν σε πολλές περιοχές της χώρας, με την Τεχεράνη να απαντά στοχεύοντας αμερικανικές βάσεις και άλλα σημεία στη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ. Οι επιθέσεις συνεχίζονται. Ο Τραμπ εμφανίζεται να επιδιώκει στόχους που υπερβαίνουν την άμεση εξουδετέρωση απειλών ή την αποτροπή πυρηνικής ενίσχυσης του Ιράν. Η ρητορική του παραπέμπει ευθέως σε αλλαγή καθεστώτος, με διακηρυγμένη πρόθεση «ενδυνάμωσης» του ιρανικού λαού ώστε να απομακρύνει τη σημερινή ηγεσία.
Στο μεταξύ, έχει επιβεβαιωθεί ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei, καθώς και ανώτατων στελεχών, μεταξύ των οποίων διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και ο υπουργός Άμυνας. Τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου στις ΗΠΑ, ο Trump κάλεσε τους Ιρανούς πολίτες να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους.
Άμεσος αντίκτυπος στο πετρέλαιο
Η Societe Generale προειδοποιεί ότι, ελλείψει αξιόπιστων ενδείξεων αποκλιμάκωσης τις επόμενες ημέρες, οι αγορές πετρελαίου θα κινηθούν με έντονα ανοδικές τάσεις. Το ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου εκτιμάται ήδη κοντά στα 8 δολάρια ανά βαρέλι.
Ωστόσο, η τράπεζα επισημαίνει ότι, παρά την έντονη εστίαση στα ανοδικά ρίσκα, ένα σενάριο σταθεροποίησης, όσο απίθανο κι αν φαντάζει βραχυπρόθεσμα, θα ήταν έντονα πτωτικό για τις τιμές του πετρελαίου.
Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής
Η ανάλυση συνοψίζει την κατάσταση ως εξής:
– Κλείσιμο εναέριων χώρων και ακυρώσεις πτήσεων.
– Επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς πλήρη διακοπή.
– Οι Χούθι προαναγγέλλουν νέες επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, αυξάνοντας τον κίνδυνο πολλαπλών μετώπων.
– Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΟΑΕ (IAEA) συνεδριάζει σήμερα, Δευτέρα, ενώ έχει ήδη συγκληθεί το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
– Οι αγορές μετοχών στη Μέση Ανατολή άνοιξαν με ισχυρές απώλειες.
– Ο OPEC+ συμφώνησε κατ’ αρχήν σε αύξηση παραγωγής κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως από τον Απρίλιο, μειώνοντας το διαθέσιμο πλεονάζον δυναμικό κάτω από τα 4 εκατ. βαρέλια/ημέρα, επίπεδο που εξακολουθεί να θεωρείται άνετο.
Ο παράγοντας Τραμπ και η αξιοπιστία των στρατιωτικών απειλών
Η Societe Generale υπενθυμίζει ότι ο Τραμπ στο παρελθόν δεν υλοποιούσε πάντα τις στρατιωτικές απειλές του. Στην πρώτη του θητεία προχώρησε σε 2 από τις 9 απειλές που διατύπωσε. Στη δεύτερη, έχει υλοποιήσει 7 από τις 10 τις τελευταίες εβδομάδες.
Το στοιχείο της απρόβλεπτης στάσης φαίνεται να λειτουργεί ως στρατηγικό εργαλείο. Στις 2 Ιανουαρίου είχε απειλήσει με στρατιωτική παρέμβαση σε περίπτωση βίαιης καταστολής διαδηλωτών στο Ιράν. Οι προειδοποιήσεις επαναλήφθηκαν στις 8–9 και 12 Ιανουαρίου. Η στρατιωτική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε τελικά στις 28 Φεβρουαρίου.
Το συμπέρασμα της τράπεζας είναι σαφές. Οι απειλές του Τραμπ πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, αλλά ο χρόνος υλοποίησης παραμένει δύσκολο να προβλεφθεί.
Στρατιωτική ισχύς και επιχειρησιακές επιλογές
Η αμερικανική στρατιωτική συγκέντρωση δυνάμεων στην περιοχή υποδηλώνει ικανότητα διεξαγωγής επιχειρήσεων υψηλής έντασης για εβδομάδες. Η παρουσία τουλάχιστον 75 αεροσκαφών ανεφοδιασμού επιτρέπει τη στήριξη πάνω από 200 μαχητικών για πλήγματα μεγάλης εμβέλειας.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τη Societe Generale, είναι κατά πόσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα καταφέρουν μέσα στην εβδομάδα να περιορίσουν την πιθανότητα ακραίας εκτίναξης των τιμών
Πιθανοί στόχοι περιλαμβάνουν:
– Υποδομές πυρηνικού προγράμματος
– Εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων
– Ναυτικές δυνάμεις που απειλούν τα Στενά του Ορμούζ
– Στόχους πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας
Η εμπειρία από τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Nicolás Maduro δείχνει, κατά τη γαλλική τράπεζα, συνδυασμό αιφνιδιασμού και ανορθόδοξης σκέψης.
Παρότι το Ιράν δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την αμερικανική ισχύ πυρός, εκτιμάται ότι θα επιχειρήσει να σύρει τις ΗΠΑ σε πόλεμο φθοράς, αξιοποιώντας ασύμμετρες τακτικές, σμήνη drones και πυραύλων, καθώς και στρατηγικές άρνησης πρόσβασης στη θάλασσα.
Η πρώτη αντίδραση της αγοράς πετρελαίου
Τα συμβόλαια WTI στο χρηματιστήριο εμπορευμάτων του Σικάγο αναμένεται να ανοίξουν πρώτα, ακολουθούμενα από τις συναλλαγές στο Intercontinental Exchange στο Λονδίνο.
Μέχρι το Σάββατο βράδυ δεν υπήρχαν αναφορές για πλήγματα σε πετρελαϊκά ή αεριοπαραγωγικά κοιτάσματα στη Μέση Ανατολή. Το Ισραήλ διέταξε προληπτικό κλείσιμο των κοιτασμάτων Leviathan και Karish, καθώς και του διυλιστηρίου Bazian. Επίσης, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έκρηξη στο νησί Kharg επηρεάζει τις ιρανικές εξαγωγές.
Μετά την επίθεση των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2025, το 94% των ιρανικών εξαγωγών κατευθύνεται προς την Κίνα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στις ασιατικές αγορές.
Το μεγάλο ερώτημα
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τη Societe Generale, είναι κατά πόσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα καταφέρουν μέσα στην εβδομάδα να περιορίσουν την πιθανότητα ακραίας εκτίναξης των τιμών.
Οι τιμές πετρελαίου έχουν ήδη ενσωματώσει από την αρχή του έτους ασφάλιστρο κινδύνου περίπου 8 δολαρίων ανά βαρέλι. Για σύγκριση, κατά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το ασφάλιστρο είχε αγγίξει τα 50 δολάρια.
Το αν η τρέχουσα κρίση θα οδηγήσει σε νέα εκτίναξη ή σε σταδιακή αποκλιμάκωση θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια, την ένταση και, κυρίως, την αντίληψη της αγοράς για τη βιωσιμότητα του στρατιωτικού αποτελέσματος.
Τα σενάρια για το πετρέλαιο
Η Societe Generale εκτιμά ότι η τρέχουσα φάση της στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα διαρκέσει τουλάχιστον μία εβδομάδα, με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να συνεχίζουν κύματα βαρέων αεροπορικών πληγμάτων κατά στρατιωτικών και ηγετικών στόχων του Ιράν.
Σε αντίθεση με τον Ιούνιο του 2025, όταν το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου στην τιμή του πετρελαίου εκτινάχθηκε στο 13% και στη συνέχεια υποχώρησε στο 7% μετά τα πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, η σημερινή κρίση χαρακτηρίζεται από απουσία σαφούς «τελικού σεναρίου». Πρόκειται για μια ανοιχτού τέλους σύγκρουση, γεγονός που συνεπάγεται παρατεταμένη αβεβαιότητα για τις αγορές.
Η γαλλική τράπεζα διατηρεί όμως τη μακροχρόνια πτωτική της εκτίμηση, εξηγώντας ότι εφόσον δεν διαταραχθούν ενεργειακές ροές, οι τιμές θα υποχωρήσουν απότομα, αν και ο χρονισμός μιας τέτοιας κίνησης παραμένει αβέβαιος.
Στενά του Ορμούζ: Ο μεγάλος άγνωστος παράγοντας
Το μεγαλύτερο «wildcard» της κρίσης είναι τα Στενά του Ορμούζ. Αν το Ιράν θεωρήσει ότι αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή, ιδίως εάν αναζωπυρωθούν εσωτερικές διαδηλώσεις, ενδέχεται να επιδιώξει να αυξήσει το κόστος για τις ΗΠΑ, παρεμποδίζοντας τη διέλευση ενεργειακών φορτίων.
Η Societe Generale εκτιμά ότι οι πρώτες αμερικανικές επιχειρήσεις πιθανότατα θα στοχεύσουν ναυτικές μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και υποδομές πυραύλων μικρού βεληνεκούς. Η διάρκεια και η ένταση της ανόδου των τιμών θα εξαρτηθούν από δύο κρίσιμους παράγοντες:
– Αν διαταραχθούν ουσιαστικά οι ιρανικές εξαγωγές.
– Αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να εξουδετερώσουν έγκαιρα τη δυνατότητα της Τεχεράνης να πλήξει ενεργειακές υποδομές ή να διακόψει ροές πετρελαίου και LNG.
Παρόλα αυτά, δεν απαιτείται πλήρες κλείσιμο των Στενών για να εκτιναχθούν οι τιμές. Ήδη παρατηρείται αυξημένη επιφυλακτικότητα από ναυτιλιακές και ενεργειακές εταιρείες, ενώ αρκετά δεξαμενόπλοια αποφεύγουν τη διέλευση. Συμφόρηση, καθυστερήσεις φορτίων, υψηλότερα ασφάλιστρα και λιμενικές δυσλειτουργίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν εφοδιαστική «ουρά» που θα απαιτούσε εβδομάδες για να εκτονωθεί.
Παρότι οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ για να αποτρέψουν παρατεταμένο αποκλεισμό, παραμένει δύσκολο να εξαλειφθεί ο κίνδυνος μεμονωμένων επιθέσεων από το Ιράν ή συμμάχους του στην περιοχή.
Ένα πλήρες κλείσιμο θα ισοδυναμούσε με σοβαρή οικονομική αυτοϋπονόμευση για την Τεχεράνη, καθώς οι ίδιες οι εξαγωγές της, κρίσιμες για τα κρατικά έσοδα, εξαρτώνται από το ίδιο θαλάσσιο πέρασμα για να φθάσουν σε αγορές όπως η Κίνα και η Ινδία. Σύμφωνα με τα δεδομένα της αγοράς την 1η Μαρτίου, αποτιμάται πιθανότητα 72% για διακοπή διέλευσης, ένα σενάριο που θα έπληττε πρώτα την ίδια την ιρανική οικονομία.
Ο ρόλος της Κίνας
Το Ιράν διοχετεύει σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών του στην Κίνα, η οποία δεν επιθυμεί παρατεταμένες διαταραχές. Ωστόσο, οι εξελίξεις ενισχύουν τη στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας του Πεκίνου, με διαφοροποίηση προμηθευτών, αποθεματοποίηση και υποκατάσταση ζήτησης μέσω ηλεκτροκίνησης.
Τα Στενά του Ορμούζ καλύπτουν περίπου το 50% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου. Η Κίνα διαθέτει περίπου 1,5 δισ. βαρέλια στρατηγικών αποθεμάτων, επαρκή για περίπου 200 ημέρες εισαγωγών, ενώ συνεχίζει να επενδύει σε νέες εγκαταστάσεις αποθήκευσης έως το 2028.
Επομένως, διαταραχές στις ιρανικές ροές είναι διαχειρίσιμες για την Κίνα, η οποία μπορεί να αντλήσει από αποθέματα ή να αυξήσει εισαγωγές από τη Ρωσία. Αν και αναμένεται να επικρίνει την «στρατιωτικοποίηση» της Μέσης Ανατολής από τις ΗΠΑ, θεωρείται απίθανη η άμεση παρέμβασή της.
Πέντε σενάρια για το πετρέλαιο
Η Societe Generale καταγράφει πέντε πιθανά σενάρια, από το πιθανότερο έως το λιγότερο πιθανό:
1. Σύντομη εκτίναξη και μερική διόρθωση (πιο πιθανό)
Αυτό το σενάριο περιλαμβάνει:
Έγκαιρη αποδυνάμωση ιρανικών ναυτικών και πυραυλικών μέσων.
Τα Στενά παραμένουν ανοιχτά.
Ο OPEC+ και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) στέλνουν καθησυχαστικά σήματα.
Οι εξαγωγές του Ιράν συνεχίζονται, η Κίνα χρησιμοποιεί αποθέματα.
Αρχική άνοδος λόγω αβεβαιότητας και υπάρχοντος premium ~8 δολ./βαρέλι, ακολουθούμενη από αποκλιμάκωση.
2. Παρατεταμένες υψηλές τιμές λόγω σποραδικών διαταραχών (αρκετά πιθανό)
Αυτό το σενάριο περιλαμβάνει:
Μεμονωμένες επιθέσεις, παρενοχλήσεις πλοίων, προσωρινές καθυστερήσεις φορτίων.
Το premium αυξάνεται κατά 10–20 δολάρια/βαρέλι για εβδομάδες.
Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα του OPEC+ (~4,2 εκατ. βαρέλια/ημέρα πριν την αύξηση του Απριλίου) λειτουργεί ως «ταβάνι».
3. Απότομη αλλά προσωρινή υπεραντίδραση στο άνοιγμα (λιγότερο πιθανό)
Αυτό το σενάριο περιλαμβάνει:
Έντονη κίνηση λόγω έλλειψης ρευστότητας και πληθώρας ειδήσεων.
Ταχεία διόρθωση αν υπάρξουν σημάδια αποκλιμάκωσης.
4. Ουσιαστική διακοπή ιρανικών εξαγωγών (χαμηλή πιθανότητα)
Αυτό το σενάριο περιλαμβάνει:
Ζημιές σε πετρελαϊκές υποδομές.
Μείωση ροών προς Κίνα.
Άνοδος τιμών κατά 20–25 δολάρια/βαρέλι.
5. Προσωρινό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ (ακραίο, χαμηλής πιθανότητας)
Αυτό το σενάριο περιλαμβάνει:
Συνδυασμός θεμελιωδών απωλειών και premium τύπου Ρωσίας (~50 δολάρια).
Οι τιμές θα μπορούσαν να προσεγγίσουν τα 150 δολάρια/βαρέλι — εξέλιξη ανεπιθύμητη για ΗΠΑ, Κίνα και Ιράν.
Επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Μόνο μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών θα επηρέαζε ουσιαστικά την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, κατά τη Societe Generale.
Ενδεικτικά, μια άνοδος 20 δολαρίων στην τιμή του πετρελαίου για τρεις μήνες θα μπορούσε να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,8–1 ποσοστιαία μονάδα στο σχετικό τρίμηνο. Επίσης, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να μειωθεί κατά 0,1–0,2 μονάδες ετησίως.
Η Ευρώπη και μεγάλο μέρος της Ασίας είναι πιο ευάλωτες λόγω εξάρτησης από εισαγωγές, ενώ οι εξαγωγείς ενέργειας ωφελούνται. Οι κεντρικές τράπεζες ίσως αγνοήσουν μια προσωρινή άνοδο πληθωρισμού, ωστόσο οι ήδη δύσκολες προσπάθειες επιστροφής στο 2% καθιστούν την κατάσταση εύθραυστη.
Οι κρίσιμοι δείκτες των επόμενων ημερών
Η Societe Generale υπογραμμίζει ότι οι αγορές θα παρακολουθούν στενά:
– Την ταχύτητα και ακρίβεια των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων.
– Την άμεση αντίδραση της Τεχεράνης (πύραυλοι, drones, δραστηριότητα σε Ιράκ, Συρία, Υεμένη).
– Τη συμπεριφορά των ναυτιλιακών εταιρειών και τα ασφάλιστρα κινδύνου.
– Πιθανό συντονισμό αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων από ΗΠΑ και συμμάχους.
– Το εύρος και τη διάρκεια της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας.
– Τις συνθήκες ρευστότητας στο άνοιγμα των αγορών WTI και Brent και τη μεταβλητότητα στην αγορά δικαιωμάτων προαίρεσης.
Συνολικά, η σύγκρουση παραμένει ρευστή. Όπως καταλήγει η Societe Generale, το πετρέλαιο θα κινηθεί όχι μόνο βάσει πραγματικών διαταραχών, αλλά κυρίως βάσει της αντίληψης της αγοράς για το πόσο διατηρήσιμη και ελεγχόμενη είναι η στρατιωτική εξέλιξη.
