Η Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας, που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 23 Μαρτίου, φέτος είναι αφιερωμένη στο θέμα «Ωκεανοί, Κλίμα και Καιρός», και προβάλλει την επικέντρωση του ΠΜΟ στο ρόλο που διαδραματίζει το σημαντικό αυτό τρίπτυχο μέσα στο ευρύτερο Φυσικό Σύστημα που διέπει τον πλανήτη Γη. Το παγκόσμιο κλίμα αλλοιώνεται, οι ωκεανοί θερμαίνονται και αυτό έχει πολύ σοβαρή επίδραση στον καιρό που βιώνουμε καθημερινά.
Η ετήσια έκθεση του ΠΜΟ για την κατάσταση του παγκόσμιου κλίματος, υποδεικνύει ότι το έτος 2020 υπήρξε ένα από τα τρία θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα, κι αυτό, παρά την σχετική πτώση των θερμοκρασιών στον Ειρηνικό ωκεανό λόγω του φαινομένου La Nina.
Επιπρόσθετα, η περασμένη δεκαετία, 2011-2020, έχει καταγραφεί ως η θερμότερη όλων. Η θερμοκρασία των ωκεανών βρίσκεται σε επίπεδα ρεκόρ, η αύξηση της οξύτητας των υδάτων τους συνεχίζεται ακατάπαυστα και οι θαλάσσιοι πάγοι ολοένα και τήκονται, με αποτέλεσμα η άνοδος της στάθμης της θάλασσας συνεχώς να επιταχύνεται. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους έχουμε δει παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας που επέκτειναν τις εποχές των δασικών πυρκαγιών ανά το παγκόσμιο.
Οι μεγάλες καταστροφικές πυρκαγιές στην Αυστραλία, για παράδειγμα, είχαν στενή σχέση με τις ψηλές ωκεάνιες θερμοκρασίες, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα ξηρότερες εποχικές κλιματικές συνθήκες. Αυτές οι ψηλές ωκεάνιες θερμοκρασίες έχουν τροφοδοτήσει περιόδους τυφώνων (hurricane) σε αριθμούς ρεκόρ στον Ατλαντικό ωκεανό, και τροπικών κυκλώνων ασυνήθιστα μεγάλης έντασης και έκτασης στον Ινδικό και Νότιο Ειρηνικό. Η καταστροφική μανία των θαλάσσιων κυμάτων θύελλας που συνοδεύουν τους κυκλώνες αυτούς, δείχνει την τεράστια δύναμη του ωκεανού, με τις ολέθριες συνέπειες για τις παράκτιες επηρεαζόμενες περιοχές. Αλλά και οι μη τροπικές καταιγίδες στους ωκεανούς συνέχισαν να επιφέρουν τον όλεθρο πάνω σε θαλάσσια σκάφη, με πάρα πολλές απώλειες ζωών, εμπορευμάτων και άλλων υλικών αγαθών στις θάλασσες.
Μέσα στο 2020, η ελάχιστη έκταση των πάγων της Αρκτικής βρέθηκε στο κατώτατο καταγεγραμμένο επίπεδο από τότε που υπάρχουν γραπτά στοιχεία. Οι δε πολικές κοινότητες υπέφεραν από παράκτιες πλημμύρες σε βαθμό πέραν του κανονικού, καθώς και από άλλους θαλάσσιους κινδύνους και απειλές, ως αποτέλεσμα της τήξης των πάγων. Μπροστά σ’ αυτή την απειλητική πραγματικότητα, η κοινότητα των κρατών που αποτελούν τον ΠΜΟ, έχει μεγάλο ρόλο να διαδραματίσει στην υποστήριξη και διεξαγωγή σχετικών επιστημονικών ερευνών, παρατηρήσεων και προγνώσεων και άλλων υπηρεσιών, τόσο για τους ωκεανούς, όσο και για την ξηρά και την ατμόσφαιρα, αλλά και την κρυόσφαιρα της Γης (την έκταση δηλαδή της Γήινης επιφάνειας που είναι μόνιμα ή σχεδόν μόνιμα καλυμμένη από πάγους).
Μεγάλα ενδιάμεσα κενά σε ότι αφορά τη συλλογή σχετικών δεδομένων στις ωκεάνιες περιοχές, μειώνουν την ικανότητα μας για ακριβείς καιρικές προγνώσεις ευρείας χρονικής κλίμακας, περισσότερο δε σε ότι αφορά τις εποχικές προγνώσεις. Η διεθνής διάσκεψη που αφορούσε τη συλλογή δεδομένων (WMO Data Conference) το Νοέμβριο του 2020, έχει επισημάνει τα σημαντικά κενά στα υπάρχοντα δεδομένα, ειδικά στις θαλάσσιες περιοχές και υπογράμμισε την ανάγκη για ελεύθερη και απρόσκοπτη πρόσβαση σε όλα τα γενικά δεδομένα που αφορούν ολόκληρο το Γήινο πλανητικό σύστημα, με σκοπό τη μεγιστοποίηση των ολικών οικονομικών ωφελημάτων από τη χρήση αυτών των δεδομένων.
Ο ΠΜΟ συνεργάζεται με μια μεγάλη γκάμα οργανισμών, περιλαμβανομένης της ∆ιακυβερνητικής Ωκεανογραφικής Επιτροπής, για την καλύτερη κατανόηση, παρατήρηση και πρόβλεψη των ωκεάνιων συνθηκών, ως παράγοντα του γενικού Γήινου πλανητικού συστήματος. Με πάνω από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού να ζει σε μια απόσταση το πολύ 100 χιλιομέτρων από τη θάλασσα, υπάρχει όντως επείγουσα ανάγκη να εξασφαλισθούν οι κοινότητες αυτές έναντι των αρνητικών επιπτώσεων από τους παράκτιους κινδύνους. Ο ΠΜΟ και τα κράτη-μέλη του, εργάζονται για την υποστήριξη της διαχείρισης αυτών των κινδύνων, με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας των πληθυσμών αυτών, καθώς και για την αναβάθμιση των συστημάτων Έγκαιρης Προειδοποίησης Πολλαπλών Κινδύνων.
Σχεδόν το 90% του παγκόσμιου εμπορίου διεξάγεται μέσω θαλάσσης και ως εκ τούτου είναι εκτεθειμένο στους κινδύνους ακραίων καιρικών φαινομένων πάνω από τους ωκεανούς. Ο ΠΜΟ συνεργάζεται με τον ∆ιεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό και με τον ∆ιεθνή Υδρογραφικό Οργανισμό, με σκοπό τη διάθεση τυποποιημένων πληροφοριών, προγνώσεων και προειδοποιήσεων, για όσον το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια ζωής και περιουσίας στις θάλασσες. Μέσα στην ερχόμενη δεκαετία θα είναι επείγουσα η ανάγκη για την εξεύρεση τρόπων προς μετριασμό των επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, καθώς και αύξησης της προσαρμοστικότητας στις αλλοιωμένες κλιματικές συνθήκες.
Ο ΠΜΟ έρχεται αρωγός σ’ αυτή την προσπάθεια, ως επίσημο μέλος της κριτικής επιτροπής για τα Βραβεία EarthShot (2021-2030), αναζητώντας λύσεις σε επείγοντα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως αυτά που αφορούν το κλίμα και τους ωκεανούς.
Η χρονιά αυτή είναι επίσης σημαντική γιατί ο ΠΜΟ θα σημάνει την έναρξη της ∆εκαετίας Ωκεάνιων Επιστημών για Βιώσιμη Ανάπτυξη (2021-2030) , υπό την ομπρέλα των Ηνωμένων Εθνών. Οι βασικοί στόχοι της «∆εκαετίας» συνοψίζονται στο τρίπτυχο «ασφαλείς ωκεανοί», «προβλέψιμοι ωκεανοί», «διαφανείς ωκεανοί» και ο ΠΜΟ είναι αποφασισμένος να συνεισφέρει στην επίτευξη τους με όλα τα μέσα που διαθέτει. Η κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τον Καιρό και το Κλίμα, προϋποθέτει ανάμεσα σ’ άλλα και την κατανόηση της συμπεριφοράς των ωκεανών του πλανήτη μας.
Θα συνεχίσουμε προς αυτήν την κατεύθυνση, για την προστασία των ευάλωτων περιοχών της Γης και την υποστήριξη του Προγράμματος Sendai που αποσκοπεί στη μείωση των κινδύνων από φυσικές καταστροφές. Επίσης θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε τους στόχους του ΟΗΕ για Βιώσιμη Ανάπτυξη, την Συμφωνία του Παρισιού για την Κλιματική Αλλαγή και τους σκοπούς της Πρωτοβουλίας SAMOA Pathway.
Στο επόμενο χρονικό διάστημα ο ΠΜΟ θα ηγηθεί ενός αριθμού άλλων παγκόσμιων πρωτοβουλιών, με σκοπό την ανταπόκριση σε επείγοντα θέματα που απασχολούν τα μέλη μας, όπως:
1. Η σημασία της ενίσχυσης του παγκόσμιου δικτύου παρατηρήσεων και συλλογής καιρικών και κλιματικών δεδομένων και η εφαρμογή ενός καινοτόμου μηχανισμού χρηματοδότησης SOFF (Systematic Observations Financing Facility), για την εξασφάλιση συστηματικών καιρικών και κλιματικών παρατηρήσεων, ειδικότερα για τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες και τα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη.
2. ∆εύτερον, βρισκόμαστε στα στάδια της δημιουργίας ενός συνασπισμού για το νερό και το κλίμα, με σκοπό την επιτάχυνση των εργασιών σε ότι αφορά στο Στόχο SDG 6 (Sustainable Development Goal 6), για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας και βιώσιμης διαχείρισης ύδρευσης και υγιεινής αποχέτευσης και επεξεργασίας των παραγομένων λυμάτων και
3. Τρίτο, είμαστε αποφασισμένοι να εξασφαλίσουμε και να ενισχύσουμε τη λειτουργία συστημάτων και υπηρεσιών έγκαιρης προειδοποίησης πολλαπλών κινδύνων για όλα τα κράτη μέλη μας. Εύχομαι σε όλους μια ευτυχισμένη Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας!
Petteri Taalas Γενικός Γραμματέας Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολογίας
