Στο δικό του κόσμο, εκείνο των καταδύσεων, μας ταξιδεύει ο Παντελής Θεμιστοκλέους, εκπαιδευτής 2 αστέρων παγκόσμιας ομοσπονδίας υποβρυχίων δραστηριοτήτων CMAS και Μέλος του ομίλου υποβρυχίων δραστηριοτήτων Ιππόκαμπος Λάρνακας. Μοιράζεται με τους αναγνώστες του enalios.com.cy, φωτογραφίες από την προσωπική του συλλογή, μας ξεναγεί στο βυθό του που δεν αποχωρίζεται και παρακινεί όλους να βρίσκονται κοντά στη θάλασσα, γιατί μόνο όφελος θα έχουν από αυτή.
Tι είναι το Diving – Scuba Diving και ποιοι το επιλέγουν;
Οι αυτόνομες καταδύσεις αναψυχής (Scuba Diving), είναι το άθλημα που με την βοήθεια μιας αναπνευστική συσκευής πιεσμένου αέρα ή πιο νέων τεχνολογιών όπως τα nitrox και rebreather, μπορείς να καταδυθείς κάτω από την επιφάνεια του νερού και να παραμείνεις εκεί για ορισμένο χρόνο. Το επιλέγουν άτομα τα οποία τους μαγεύει ο βυθός και ζητούν την περιπέτεια μέσα στο άγνωστο του υγρού στοιχείου και φυσικά μετά από την πρώτη επαφή κολλούν κυριολεκτικά με το άθλημα αυτό.
Πόσο εύκολη είναι η καταδυτική δραστηριότητα και πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να αρχίσει κάποιος;
Οι καταδύσεις αναψυχής είναι μια πολύ εύκολη δραστηριότητα, φτάνει κάποιος πρώτα από όλα να περάσει από εκπαίδευση που ίσως αυτό να είναι το μόνο λίγο δύσκολο σε όλη την υπόθεση. Αφού επιτύχει συγκεκριμένες εξετάσεις, ανάλογα με τον καταδυτικό οργανισμό που επιλέγει, μπορεί να αρχίσει να ασχολείται με αυτό. Η κατάλληλη στιγμή να αρχίσει κάποιο άτομο τις αυτόνομες καταδύσεις, εξαρτάται από τον οργανισμό που επιλέγει. Κάποιοι οργανισμοί ορίζουν το όριο ηλικίας από τα 12 χρόνια. Ο οργανισμός με τον οποίο εγώ ασχολούμαι (CMAS, παγκόσμια ομοσπονδία υποβρυχίων δραστηριοτήτων) είναι τα 16 χρόνια. Ένα άτομο μπορεί να βουτά, μέχρι και τα γεράματα του φτάνει να του το επιτρέπει η φυσική του κατάσταση.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι στο βυθό και ποιο είναι το πρώτο πράγμα που διδάσκεται κάποιος που θέλει να ασχοληθεί με τις καταδύσεις;
Πάντα στις εκπαιδεύσεις σε υποψήφιους αυτοδύτες λέω ότι η αυτόνομη κατάδυση είναι ένα πολύ επικίνδυνο άθλημα, εάν ΔΕΝ περάσεις πρώτα από την απαιτούμενη εκπαίδευση. Όμως οι αυτοδύτες που εκπαιδεύονται σωστά και ακολουθούν πιστά όσα εκπαιδεύτηκαν, δεν κινδυνεύουν καθόλου. Και χαρακτηριστικά λέω ότι προσωπικά νιώθω πολύ ποιο ασφαλής κάτω από την επιφάνεια του νερού παρά περπατώντας σε ένα πεζοδρόμιο ή οδηγώντας αυτοκίνητο στο δρόμο. Η σωστή εκπαίδευση και η τήρηση των κανόνων ασφάλειας είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να μάθουν οι νέοι αυτοδύτες.
Στις αυτόνομες καταδύσεις στην Κύπρο, αν και υπάρχουν χιλιάδες άτομα τα οποία ασχολούνται, τα ατυχήματα είναι μετρημένα στα δάκτυλα του ενός χεριού. Και αυτά τα λίγα, συμβαίνουν λόγο ελλιπής εκπαίδευσης, ή μη τήρησης των κανόνων ασφαλείας. Ένα απλό παράδειγμα λέμε ότι στις καταδύσεις και γενικά μέσα στη θάλασσα είτε πάμε για κολύμπι ή ψάρεμα πρέπει να είμαστε κατά ζεύγη και πότε μόνοι μας. Κάποια ατυχήματα δεν θα συνέβαιναν αν ακολουθούσαν αυτό τον κανόνα. Εμείς οι εκπαιδευτές αυτόνομης κατάδυσης λέμε ότι αυτός ο κανόνας ασφαλείας πρέπει να είναι απαράβατος από όλους. Και το σλόγκαν είναι ποτέ μόνος στην καταδύσεις πάντα καταδυόμαστε με το “ζευγάρι” μας.
Συχνά ακούμε για τη νόσο των δυτών. Είναι το πιο σύνηθες σύνδρομο που μπορεί να συμβεί σε ένα δύτη; Πότε ακριβώς μπορεί να το πάθει και γιατί;
Η νόσος των δυτών είναι μια παρεξηγημένη έννοια για όσους δεν γνωρίζουν από αυτόνομες καταδύσεις. Υπάρχουν άλλες πιο σοβαρές καταστάσεις που, αν δεν είσαι εκπαιδευμένος, μπορούν να τύχουν στον βυθό που είναι πολύ πιο σοβαρές και που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ζωή του ατόμου. Επειδή όμως με ρωτάτε για αυτή την συγκεκριμένη ασθένεια να αναφέρω ότι η νόσος των δυτών είναι μια κατάσταση που μπορεί να τύχει σε κάποιον αν δεν ακολουθήσει σωστά τις διαδικασίες κατάδυσης-ανάδυσης. Έχει να κάνει με τον χρόνο παραμονής στο βυθό και με το βάθος της κατάδυσης.
Εμείς δεν είμαστε ψάρια ή τέλος πάντων οργανισμοί οι οποίοι είναι κατασκευασμένοι για να καταδύονται χωρίς όρια κάτω από την επιφάνεια του νερού. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κάποιοι παράγοντες που έχουν να κάνουν με την απορρόφηση του αζώτου στο αίμα μας, λόγο της αυξημένης πίεσης λόγο βάθους. Αν δεν ακολουθηθούν οι σωστές διαδικασίες ανάδυσης τότε υπάρχει ο κίνδυνος της νόσου των δυτών. Να πούμε όμως ότι είναι μια ασθένεια που αν τύχει σε κάποιον και πάει εγκαίρως σε νοσοκομείο είναι 100% θεραπεύσιμο.
Ποια εκπαίδευση παρέχεται σε ένα νέο καταδύτη, τι εξοπλισμός χρειάζεται για αρχή και ποιο το κόστος;
Ανάλογα με τον οργανισμό το οποίο επιλέγει κάποιος υπάρχουν και τα ανάλογα στάδια εκπαίδευσης. Επίσης ανάλογα της εκπαίδευσης που λαμβάνει κάποιος υπάρχουν και περιορισμοί. Χαρακτηριστικά να πούμε ότι ένας αρχάριος αυτοδύτης δεν μπορεί να πραγματοποιήσει κατάδυση σε όποιο βάθος θέλει και χωρίς τον εκπαιδευτή του. Υπάρχουν διάφορα στάδια εκπαίδευσης αναλόγως του χρόνου που θέλει να αφιερώσει στο άθλημα ένα άτομο, αλλά και εμπειρίας. Ο εξοπλισμός που χρειάζεται είναι τα βασικά υλικά που είναι μάσκα, πέδιλα, στολή, βαρίδια και ο κυρίως εξοπλισμός που είναι η αναπνευστική συσκευή που περιλαμβάνει την μπουκάλα αέρα και τον ρυθμιστή Αέρα. Επίσης χρειαζόμαστε και τον ρυθμιστή πλευστότητας ο οποίος μας βοηθά να ρυθμίζουμε την πλευστότητα μας κάτω από την επιφάνεια του νερού. Το κόστος τώρα για έναν ολοκληρωμένο εξοπλισμό αρχίζει περίπου από τα 1500 ευρώ. Συνήθως όμως οι διάφορες σχολές εκπαίδευσης και όμιλοι καταδύσεων διαθέτουν υλικά προς ενοικίαση στα μέλη τους έτσι δεν χρειάζεται κάποιος να αγοράσει το εξοπλισμό. Το κόστος για την εκπαίδευση διαφέρει ανάλογα του οργανισμού που θα επιλέξει κάποιος.
Μέχρι που μπορεί να φθάσει η ανέλιξη ενός καταδύτη;
Όπως είπα προηγουμένως υπάρχουν διάφορα στάδια εκπαίδευσης. Αναλόγως του οργανισμού που επιλέγει κάποιος υπάρχει και η ανάλογη κλίμακα εκπαίδευσης. Που αρχίζει από απλό αυτοδύτη και μπορεί να φτάσει μέχρι τον εκπαιδευτή σε όλα τα θέματα και τομείς που αφορούν τις αυτόνομες καταδύσεις.
Γυναίκες ή άντρες; Ποιοι το προτιμούν και γιατί;
Και γυναίκες και άντρες το ποσοστό όμως στην Κύπρο των ατόμων που ασχολούνται περισσότερο είναι οι άντρες. Εδώ να αναφέρω ότι ως εκπαιδευτής είχα κοπέλες οι οποίες ήταν κατά πολύ καλύτερες στις καταδύσεις από ότι οι άντρες. Κάτω από το νερό η βαρύτητα είναι φαινομενικά ανύπαρκτη. Νιώθεις δηλαδή ότι αιωρείσαι στο νερό. Αυτό το συναίσθημα το έχουν μόνο οι αυτοδύτες και οι αστροναύτες. Έτσι δεν χρειάζεται ιδιαίτερη μυική δύναμη η τέλος πάντων ιδιαίτερες δεξιότητες που να μην μπορούν οι κοπέλες να κάνουν.
Έχετε αποτρέψει κόσμο από το να ασχοληθεί με την κατάδυση;
Όχι δεν αποτρέπουμε κανέναν ο οποίος θέλει να ασχοληθεί με το αντικείμενο. Η φιλοσοφία μας είναι ότι οι νέοι πρέπει να είναι κοντά στη θάλασσα και γενικά στη φύση και να έχουν μια υγιή ενασχόληση μέσα σε αυτή. Δεν απαγορεύεται σε κανέναν φτάνει να μην έχουν πολύ σοβαρά παθολογικά προβλήματα υγείας. Τα τελευταία χρόνια ακόμα και άτομα ΑΜΕΑ άρχισαν να κάνουν καταδύσεις. Οι μόνοι που μπορούμε να πούμε ότι αποκλείονται από τις αυτόνομες καταδύσεις είναι άτομα τα οποία κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών ή αλκοόλ ή φαρμάκων που μπορεί να επηρεάσουν.
Είναι χόμπι, είναι επάγγελμα, είναι εξάρτηση η αγάπη για τη θάλασσα;
Αν και ασχολούμαι με τις καταδύσεις εδώ και 31 χρόνια δεν ανακάλυψα ακόμα τι είναι για μένα. ίσως να είναι όλα δεν το ανακάλυψα ακόμα . Κάποιοι αρχίζουν τις καταδύσεις σαν χόμπι και καταλήγουν να το κάνουν επάγγελμα. Όσοι όμως αγαπούν την θάλασσα λένε ότι μόνο και μόνο να την βλέπουν περνούν όλα τα προβλήματα και οι σκοτούρες της καθημερινότητας.
Περιγράψτε μας μια τρομακτική εμπειρία που βιώσατε στο βυθό, αλλά και την πιο ευχάριστη.
Δεν μπορώ να πω ότι είχα ποτέ μου τρομακτική εμπειρία κάτω από το νερό, εκτός κάποιες στιγμές άγχους στα πλαίσια εκπαίδευσης νέων αυτοδυτών. Πάντα όταν έχω άπειρους αυτοδύτες είμαι σε εγρήγορση και φοβάμαι περισσότερο για την δική τους ασφάλεια παρά την δική μου.
Όταν αφήνω την επιφάνεια, αφήνω κυριολεκτικά τον κόσμο πίσω στην επιφάνεια. Τώρα όταν κάνω καταδύσεις αναψυχής μόλις αφήσω την επιφάνεια σταματά και χρόνος δεν σκέφτομαι τίποτα άλλο εκτός από την κατάδυση και είναι ένα συναίσθημα το οποίο συζητώντας με άλλους αυτοδύτες λένε ότι έχουν σχεδόν όλοι παρόμοιο συναίσθημα. Υπάρχουν καταδύσεις στις οποίες νιώθω δέος όπως παράδειγμα στο ναυάγιο του Ζηνοβία που έχουμε την ευλογία να έχουμε κοντά μας και που είναι ένας πλούσιος θαλάσσιος βιότοπος. Μπορείς να δεις σχεδόν όλα τα είδη των ψαριών και οργανισμών που ζουν στην Κύπρο.
Ο βυθός σου προσφέρει ανεπανάληπτες εικόνες και κάθε μια κατάδυση οπουδήποτε και πας στη Κύπρο είναι μοναδική. Στο εξωτερικό υπάρχουν περιοχές που σίγουρα θα σου προσφέρουν περισσότερο θέαμα. Και απαντώντας στην ερώτηση σου για την πιο ευχάριστη εμπειρία που βίωσα υποβρυχίως αυτή ήταν όταν πριν μερικά χρόνια καταδύθηκα με την σύζυγο μου στις Μαλδίβες σε κοραλλιογενή ύφαλο.
Λες ήμασταν κυριολεκτικά μέσα σε μια τεράστια γυαλιά με τροπικά ψάρια αλλά είχαμε και την τύχη να κολυμπήσουμε με καρχαρίες και τεράστια manta ray (σαλάχια). Σίγουρα προκαλεί δέος όταν βλέπεις ένα τεράστιο ψάρι να χορεύει κοντά σου. Όπου και αν κάνεις κατάδυση ο βυθός θα σε ανταμείψει με θέαμα και εικόνες. Και προτείνω σε όλους να δοκιμάσουν έστω και μια φορά στη ζωή τους αυτή την εμπειρία.
Παντελής Θεμιστοκλέους, Εκπαιδευτής 2 αστέρων παγκόσμιας ομοσπονδίας υποβρυχίων δραστηριοτήτων CMAS, Μέλος ομίλου υποβρυχίων δραστηριοτήτων Ιππόκαμπος Λάρνακας.
Όλες οι φωτογραφίες που συνοδεύουν τη συνέντευξη, είναι από την προσωπική συλλογή του Παντελή Θεμιστοκλέους, τον οποίο και ευχαριστούμε.
Enalios Media
