Δρ. Φίλιππος Τύμβιος,
Φυσικός-Μετεωρολόγος
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), η θερμοκρασία στον Αρκτικό Κύκλο αυξάνει ανησυχητικά. Τα τελευταία 5 χρόνια (2016-2020) έχουν καταγραφεί οι υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες και τα περισσότερα ρεκόρ σε μεμονωμένους σταθμούς. Σύμφωνα με υπολογισμούς, η μέση θερμοκρασία στην Αρκτική αυξάνει με το διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τις υπόλοιπες περιοχές του πλανήτη ενώ σε κάθε έτος, σημειώνονται καινούρια ρεκόρ.
Για την Αρκτική, οι πρώτοι έξι μήνες του 2020 παρόλο που ως μέση τιμή βρίσκονται στην δεύτερη θέση της κατάταξης με τις υψηλότερες θερμοκρασίες, έφεραν ένα αξιοσημείωτο ρεκόρ: Στις 20 Ιουνίου, στο Verkhoyansk στην Ανατολική Σιβηρία καταγράφηκε θερμοκρασία 38 βαθμών κελσίου.
Το παρατεταμένο θερμό κύμα των πρώτων 6 μηνών του 2020 δημιούργησε μία σειρά από προβλήματα: Τεράστιες εκτάσεις δασών επηρεάστηκαν από δασικές πυρκαγιές λόγω του θερμού και ξηρού περιβάλλοντος και οδήγησαν στην απελευθέρωση 56 μεγατόνων διοξειδίου του άνθρακα. Τα δάση της Σιβηρίας υπέστησαν σοβαρότατες ζημιές ενώ η μείωση της έκτασης της δασικής κάλυψης προκάλεσε αύξηση των εντόμων στις περιοχές που δεν επηρεάστηκαν (Siberian silk moths).
Η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση των ψαριών από τις ακτές ενώ η υγεία του πληθυσμού κλονίστηκε λόγω της παρατεταμένης θερμικής επιβάρυνσης. Οι μόνιμα καλυμμένες από πάγο περιοχές (permafrost) συρρικνώθηκαν ενώ οι υποδομές που στηρίζονταν σε αυτό παρουσίασαν σοβαρότατες ζημιές, αρκετές από τις οποίες σοβαρότατες για την υγεία του οικοσυστήματος όπως απώλεια καυσίμου στο έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα. Τέλος, το λιώσιμο των πάγων απελευθέρωσε μεθάνιο το οποίο είναι ένα ισχυρό αέριο του ατμοσφαιρικού θερμοκηπίου. Η περιοχή βρισκόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης από τον πρόεδρο Πούτιν.
Η περιοχή αυτή γενικά χαρακτηρίζεται από ακραίες θερμοκρασίες: ενώ η κανονική θερμοκρασία κυμαίνεται από -45 βαθμούς κελσίου τον Ιανουάριο και τους 16 βαθμούς τον Ιούλιο, οι ακραίες τιμές που έχουν παρατηρηθεί είναι οι -67.8 (1892) και 38 (2020) και δίνουν ένα θερμοκρασιακό εύρος σχεδόν 106 βαθμών!
Στην πιο πάνω εικόνα δίνεται η κατανομή της θερμοκρασίας στο έδαφος αποτυπωμένη από το δορυφόρο Sentinel 3 (Πρόγραμμα Copernicus). Οι πιο σκούρες εκπομπές αναφέρονται σε θερμοκρασία πέραν των 45 βαθμών (η θερμοκρασία εδάφους είναι μεγαλύτερη από την θερμοκρασία του αέρα που αναφέρεται στα δελτία καιρού, η οποία μετρείται στα 1.2 μέτρα πάνω από το έδαφος, υπό σκιά ώστε να εξαλειφθεί η άμεση επίδραση του περιβάλλοντος στη μέτρηση).
Στην εργασία τους, «Prolonged Siberian heat of 2020» (παραπομπή στις Πηγές), επιστήμονες από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Ρωσσία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο συνεργάστηκαν ώστε να εξετάσουν τις καιρικές συνθήκες που είχαν επικρατήσει κατά τη διάρκεια του θερμού κύματος και να επιβεβαιώσουν ή να απορρίψουν την πιθανότητα της ανθρώπινης παρέμβασης στην δημιουργία του.
Κύρια συμπεράσματα της εργασίας
- Με μεγάλο βαθμό εμπιστοσύνης, η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων της διαίτερα θερμής περιόδου Ιανουαρίου μέχρι Ιούνιο 2020, είναι 600 φορές πιο πιθανή λόγω της κλιματικής μεταβολής παρά χωρίς την επίδρασή της.
- Ακόμα και με την υφιστάμενη γνώση σχετικά με την κλιματική αλλαγή, η παρατεταμένη αυτή περίοδος είναι απίθανο να παρατηρηθεί (αναμενόμενη περίοδος επανεμφάνισης 130 χρόνια) και αυτό από μόνο του καταδεικνύει την πολυπλοκότητα της κλιματικής αλλαγής και την περαιτέρω έρευνα.
- Με μικρό βαθμό εμπιστοσύνης, η ακραία θερμοκρασία που παρατηρήθηκε στο Verkhoyansk έγινε περισσότερο πιθανή λόγω της κλιματικής μεταβολής αλλά λόγω του μικρού βαθμού εμπιστοσύνης, το αποτέλεσμα αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο για την παρέμβαση του ανθρώπου στην εμφάνισή του.
- Ο συνδυασμός μοντέλων και πραγματικών παρατηρήσεων του 20ου αιώνα, δείχνει ότι εάν το θερμό κύμα το εξάμηνο αυτό συνέβαινε στην αρχή του προηγούμενου αιώνα θα παρουσίαζε τουλάχιστον 2 βαθμούς μείωση.
- Με βάση κλιματικά μοντέλα και την προηγούμενη γνώση φαίνεται ότι μέχρι το 2050, η περιοχή της Σιβηρίας θα παρουσιάσει αύξηση στις μέσες θερμοκρασίες της πέραν των 2.5 βαθμών σε σχέση με το 1900 αλλά τοπικά η μεταβολή αυτή μπορεί να φθάσει και τους 7 βαθμούς.
- Η πιο πάνω σύγκριση αλλά με τα σημερινά δεδομένα, δίνει για το 2050 αύξηση μισό βαθμό και τοπικά μέχρι και 5 βαθμούς.
Πηγές:
