Νέα

  • ΓΑΛΑΖΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ανάλυση: Οι πέντε τομείς με το μεγαλύτερο πλήγμα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία

Ο πόλεμος στην Ουκρανία απειλεί να διαταράξει περαιτέρω τις ήδη διαταραγμένες αλυσίδες εφοδιασμού. Η Ουκρανία και η Ρωσία μπορεί να αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό ποσοστό των εισαγωγών μεγάλων κατασκευαστικών χωρών όπως η Γερμανία και οι ΗΠΑ, αλλά είναι βασικοί προμηθευτές πρώτων υλών και ενέργειας για πολλές κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.

Αν και οι οικονομικές συνέπειες ενός πολέμου που απειλεί τις ζωές και τα μέσα διαβίωσης πολλών Ουκρανών θα είναι πάντα δευτερεύουσες σε σχέση με την επικείμενη ανθρωπιστική κρίση, δεν μπορεί κανείς να μην λάβει υπόψη και τον οικονομικό αντίκτυπο στους πιο κάτω βασικούς τομείς:

1. Ενέργεια

Πολλές ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη ρωσική ενέργεια, ιδιαίτερα το φυσικό αέριο μέσω πολλών ζωτικών αγωγών. Η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει προταθεί ως ο λόγος που η Ευρώπη παρουσιαζόταν αρχικά διστακτική στο να αφαιρέσει τη Ρωσία από το διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT.

Αν και η πλήρης αναστολή των ροών ρωσικού φυσικού αερίου είναι ένα ενδεχόμενο που φαντάζει απίθανο αυτή τη στιγμή, ακόμη και μικρές διακοπές θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο. Τα παγκόσμια αποθέματα φυσικού αερίου είναι χαμηλά λόγω της πανδημίας και οι τιμές της ενέργειας ήδη αυξάνονται απότομα, επηρεάζοντας τους καταναλωτές και τη βιομηχανία.

Καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί ουσιαστική εισροή σε πολλές αλυσίδες εφοδιασμού, οι διακοπές σε έναν τόσο θεμελιώδη εφοδιασμό θα έχουν εκτεταμένες οικονομικές συνέπειες. Όταν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2021, για παράδειγμα, τα εργοστάσια λιπασμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο έκλεισαν, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος έκανε την παραγωγή αδύνατη. Αυτό οδήγησε σε ελλείψεις διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο είναι απαραίτητο για τα πάντα, από ιατρικές διαδικασίες μέχρι τη διατήρηση φρέσκων τροφίμων. Τέτοιες συνέπειες είναι πιθανό να μεγεθύνονται με την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

2. Τρόφιμα

Οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ήδη απότομα κατά τη διάρκεια του 2021, κυρίως λόγω της ζήτησης που υπάρχει για εναλλακτικές πήγες καυσίμων, όπως το φυσικό αέριο, για μετριασμό των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Οι παραγωγοί τροφίμων είναι πιθανό να υποστούν περαιτέρω πιέσεις,  καθώς οι τιμές των βασικών εισροών αυξάνονται.

Η Ρωσία και η Ουκρανία μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, ενώ η Ουκρανία από μόνη της αποτελεί σχεδόν το ήμισυ των εξαγωγών ηλιελαίου. Και τα δύο είναι βασικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε πολλά προϊόντα διατροφής. Εάν η συγκομιδή και η επεξεργασία παρεμποδιστεί σε μια κατεστραμμένη από τον πόλεμο Ουκρανία ή αν μπλοκαριστούν οι εξαγωγές, οι εισαγωγείς θα δυσκολευτούν να αντικαταστήσουν τις προμήθειες.

Ορισμένες χώρες, όπως η Κύπρος,  εξαρτώνται ιδιαίτερα από τα σιτηρά τα οποία παράγονται στη Ρωσία και την Ουκρανία. Η Τουρκία και η Αίγυπτος βασίζονται σε αυτές για σχεδόν το 70 τοις εκατό των εισαγωγών σιταριού τους. Η Ουκρανία είναι επίσης ο κορυφαίος προμηθευτής καλαμποκιού στην Κίνα.

Η αύξηση της παραγωγής σε άλλα μέρη του κόσμου θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των επιπτώσεων των διακοπών στην προμήθεια τροφίμων. Ωστόσο, η Ρωσία είναι επίσης κύριος προμηθευτής βασικών συστατικών για λιπάσματα, επομένως οι εμπορικές κυρώσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παραγωγή αλλού. Εν τω μεταξύ, μπορούμε επίσης να αναμένουμε εκτροπές στις εμπορικές ροές: η Κίνα έχει ήδη δηλώσει ότι θα αρχίσει να εισάγει ρωσικό σιτάρι, για παράδειγμα.

3. Μεταφορές

Με τις παγκόσμιες μεταφορές να έχουν ήδη διαταραχθεί σοβαρά στον απόηχο της πανδημίας, ένας πόλεμος θα μπορούσε να δημιουργήσει περαιτέρω προβλήματα. Οι τομείς που ενδέχεται να επηρεαστούν, είναι οι θαλάσσιες μεταφορές και οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές.

Από το 2011, έχουν δημιουργηθεί τακτικές σιδηροδρομικές εμπορευματικές συνδέσεις μεταξύ Κίνας και Ευρώπης. Οι σιδηρόδρομοι που μετέφεραν μόνο ένα μικρό ποσοστό των συνολικών εμπορευματικών μεταφορών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, διαδραμάτισαν ζωτικό ρόλο κατά τις πρόσφατες διακοπές των μεταφορών και οι διαδρομές τους αυξάνονται σταθερά.

Τα τρένα απομακρύνονται τώρα από την Ουκρανία, ενώ οι ειδικοί στις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές είναι επί του παρόντος αισιόδοξοι ότι οι διακοπές θα περιοριστούν στο ελάχιστο. Ωστόσο, χώρες όπως η Λιθουανία αναμένουν να δουν τη σιδηροδρομική τους κυκλοφορία να επηρεάζεται σοβαρά από τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Ακόμη και πριν από την εισβολή, οι πλοιοκτήτες άρχισαν να αποφεύγουν τις ναυτιλιακές διαδρομές στη Μαύρη Θάλασσα και οι ασφαλιστικοί πάροχοι ζήτησαν να ειδοποιούνται για οποιαδήποτε τέτοια ταξίδια. Αν και η ναυτιλία εμπορευματοκιβωτίων στη Μαύρη Θάλασσα είναι μια σχετικά εξειδικευμένη αγορά σε παγκόσμια κλίμακα, ένας από τους μεγαλύτερους τερματικούς σταθμούς εμπορευματοκιβωτίων είναι η Οδησσός. Εάν αποκοπεί από τις ρωσικές δυνάμεις, οι επιπτώσεις στις ουκρανικές εισαγωγές και εξαγωγές θα μπορούσαν να είναι σημαντικές, με δυνητικά δραστικές ανθρωπιστικές συνέπειες.

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου λόγω του πολέμου είναι μια ανησυχία για τη ναυτιλία γενικότερα. Οι ναύλοι είναι ήδη εξαιρετικά υψηλοί και θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

Υπάρχει επίσης μια ανησυχία ότι οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο θα μπορούσαν να στοχεύουν παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Καθώς το εμπόριο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών, αυτό θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες συνέπειες εάν στοχευθούν βασικές ναυτιλιακές γραμμές ή υποδομές.

4. Μέταλλα

Η Ρωσία και η Ουκρανία πρωτοστατούν στην παγκόσμια παραγωγή μετάλλων όπως το νικέλιο, ο χαλκός και ο σίδηρος. Συμμετέχουν επίσης σε μεγάλο βαθμό στην εξαγωγή και την κατασκευή άλλων βασικών πρώτων υλών όπως το νέον, το παλλάδιο και η πλατίνα.

Οι φόβοι για κυρώσεις στη Ρωσία έχουν αυξήσει την τιμή αυτών των μετάλλων. Στην  περίπτωση του παλλάδιου, για παράδειγμα, η τρέχουσα τιμή συναλλαγών είναι σχεδόν στα 2.700 δολάρια ανά ουγγιά, πάνω από 80% από τα μέσα Δεκεμβρίου. Το παλλάδιο χρησιμοποιείται για τα πάντα, από συστήματα εξάτμισης αυτοκινήτων και κινητά τηλέφωνα, μέχρι οδοντικά σφραγίσματα. Στα ύψη έχουν φτάσει επίσης οι τιμές του νικελίου και του χαλκού, που χρησιμοποιούνται στη μεταποίηση και τις κατασκευές αντίστοιχα.

Οι αεροδιαστημικές βιομηχανίες των ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Βρετανίας εξαρτώνται επίσης από τις προμήθειες τιτανίου από τη Ρωσία. Η Boeing και η Airbus έχουν ήδη προσεγγίσει εναλλακτικούς προμηθευτές. Ωστόσο, το μερίδιο αγοράς και η βάση προϊόντων του κορυφαίου Ρώσου προμηθευτή VSMPO-AVISMA, καθιστούν αδύνατη την πλήρη διαφοροποίηση από αυτήν, με ορισμένους από τους κατασκευαστές αεροδιαστημικής να έχουν υπογράψει μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας έως το 2028.

Για όλα αυτά τα υλικά, μπορούμε να περιμένουμε διακοπές και πιθανές ελλείψεις, που απειλούν να αυξήσουν τις τιμές σε πολλά προϊόντα και υπηρεσίες.

5. Μικροτσίπ

Οι ελλείψεις μικροτσίπ ήταν ένα σημαντικό πρόβλημα καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021. Μερικοί αναλυτές προέβλεπαν ότι αυτό το πρόβλημα θα υποχωρούσε το 2022, αλλά οι πρόσφατες εξελίξεις μπορεί να μειώσουν την αισιοδοξία τους.

Ως μέρος των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι ΗΠΑ απειλούν να διακόψουν την προμήθεια μικροτσίπ από τη Ρωσία. Αλλά αυτές οι απειλές μπορεί να είναι κούφιες, όταν η Ρωσία και η Ουκρανία είναι τόσο βασικοί εξαγωγείς νέον, παλλαδίου και πλατίνας, τα οποία είναι όλα κρίσιμα για την παραγωγή μικροτσίπ.

Περίπου το 90 τοις εκατό του νέον, το οποίο χρησιμοποιείται για λιθογραφία με τσιπ, προέρχεται από τη Ρωσία και το 60 τοις εκατό αυτού καθαρίζεται από μια εταιρεία στην Οδησσό. Οι εναλλακτικές πηγές θα απαιτήσουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις προτού μπορέσουν να τροφοδοτήσουν την παγκόσμια αγορά.

Οι κατασκευαστές τσιπ διατηρούν επί του παρόντος επιπλέον απόθεμα δύο έως τεσσάρων εβδομάδων, αλλά οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή του εφοδιασμού που προκαλείται από στρατιωτική δράση στην Ουκρανία θα επηρεάσει σοβαρά την παραγωγή ημιαγωγών και προϊόντων που εξαρτώνται από αυτούς, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων.

Ανάλυση:

Η Sarah Schiffling είναι Ανώτερη Λέκτορας στη Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας στο Πανεπιστήμιο John Moores του Λίβερπουλ.

Ο Νικόλαος Βαλαντάσης Κανέλλος είναι Λέκτορας Logistics, στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Δουβλίνου.

Περισσότερες Κατηγορίες

ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΕΝ ΠΛΩ

X