Την περασμένη εβδομάδα, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει τη συμμετοχή της στην Πρωτοβουλία για τη Μαύρη Θάλασσα, τη διπλωματική συμφωνία ορόσημο με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών και της Τουρκίας που επέτρεψε την επανέναρξη των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων μετά τον ρωσικό ναυτικό αποκλεισμό βασικών θαλάσσιων οδών συνεπεία της εισβολής της χώρας στην Ουκρανία.
Η συμβολή αυτής της συμφωνίας στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια δεν μπορεί να υπερεκτιμηθεί – διευκολύνοντας τις εξαγωγές βασικών τροφίμων και λιπασμάτων από την Ουκρανία και τη Ρωσία και μειώνοντας τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων, κατά περίπου ένα τέταρτο από τον Μάρτιο του περασμένου έτους. Ουσιαστικά, τα σιτηρά που αποστέλλονται μέσω της Μαύρης Θάλασσας έπαιξαν επίσης κεντρικό ρόλο στην υποστήριξη επειγουσών ανθρωπιστικών επιχειρήσεων σε έξι χώρες, στην Αφρική και την Ασία. Μετά από ένα χρόνο, ο κόσμος βρισκόταν στον γκρεμό μιας παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης – που προκλήθηκε από δομικούς παράγοντες αλλά επιδεινώθηκε από τον πόλεμο – με σχεδόν το δέκα τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού να αντιμετωπίζει οξεία επισιτιστική ανασφάλεια. Σήμερα, με την κατάρρευση της συμφωνίας, ο κόσμος θα μπορούσε σύντομα να αντιμετωπίσει παρόμοιες συνθήκες.
Δεν πρέπει να επιτραπεί η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια να πέσει θύμα της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Αυτή ήταν πάντα η θέση του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, του οργανισμού που ηγούμαι και ο οποίος, τον Απρίλιο του 2022, πρότεινε στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες τη δημιουργία ενός ανθρωπιστικού διαδρόμου τροφίμων, που θα επιτρέπει την εξαγωγή σιτηρών και ηλιόσπορων από την Ουκρανία με αντάλλαγμα χαλάρωση των κυρώσεων κατά των ρωσικών λιπασμάτων. Εκείνη την εποχή, οι τιμές των τροφίμων είχαν εκτοξευθεί σε επίπεδα ρεκόρ, με τον πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων να φτάνει έως και το 1.000 τοις εκατό σε χώρες όπως ο Λίβανος, και η άποψή μας ήταν ότι μόνο η επανέναρξη, τόσο του ουκρανικού εμπορίου τροφίμων, όσο και του ρωσικού εμπορίου λιπασμάτων, θα μπορούσε να αποτρέψει μια παγκόσμια καταστροφή. Ένα χρόνο μετά, η υπόθεση για τη συμφωνία παραμένει τόσο δυνατή όσο ποτέ.
Η αποκατάσταση της συμφωνίας της Μαύρης Θάλασσας πρέπει, κατά συνέπεια, να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για τη διεθνή κοινότητα. Εάν δεν επιτευχθεί, θα τεθούν σε κίνδυνο εκατομμύρια ζωές. Ακόμη και λίγες μέρες μετά την κατάργηση της συμφωνίας, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού έχουν αυξηθεί γύρω στο 4%. Και η αβεβαιότητα σχετικά με το αν θα αποκατασταθεί η συμφωνία θα αυξήσει την αστάθεια στις τιμές των βασικών τροφίμων – όχι μόνο του σιταριού, αλλά και άλλων καλλιεργειών, δεδομένου του αντίκτυπου που θα έχει μια πιθανή έλλειψη λιπασμάτων, όπως η αμμωνία, στις αποδόσεις σε όλο τον κόσμο.
Χωρίς συμφωνία, ο κόσμος μπορεί να αντιμετωπίσει μια ακόμη κρίση, όχι μόνο της οικονομικής προσιτότητας των τροφίμων, αλλά και της διαθεσιμότητας τροφίμων – μια πρόκληση που επιδεινώνεται από τους περιορισμούς ρευστότητας και τα ολοένα και πιο μη διαχειρίσιμα βάρη χρέους που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες, τόσο αναπτυσσόμενες όσο και μεσαίου εισοδήματος.
Φυσικά, οι φτωχότερες χώρες θα πληγούν περισσότερο από τη λήξη της συμφωνίας. Η Πρωτοβουλία για τα Σιτάρια της Μαύρης Θάλασσας ωφέλησε πολλές χώρες αποκαθιστώντας τις εισαγωγές σιταριού, κυρίως σε αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Αλλά αυτό θα πρέπει επίσης να ανησυχεί για τις προηγμένες οικονομίες – σε τελική ανάλυση, η αύξηση των τιμών των τροφίμων θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινωνική, πολιτική και οικονομική αστάθεια, με τη δυνατότητα να ανακάμψει ακόμη και σε εκείνες τις χώρες που μπορούν να προμηθευτούν τρόφιμα από άλλες περιοχές. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα ήταν σοφό να θυμηθούν ότι ένας σημαντικός κινητήριος παράγοντας της Αραβικής Άνοιξης ήταν ο διπλασιασμός των τιμών των τροφίμων από το 2006–08 και μια σοβαρή άνοδος των τιμών το 2010.
Ως εκ τούτου, είναι επιτακτική ανάγκη όλα τα μέρη –όχι μόνο η Ρωσία και η Ουκρανία, αλλά και τα δυτικά έθνη που συμμετέχουν στη συμφωνία– να συνεχίσουν τις συνομιλίες για τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να ανανεωθεί η συμφωνία της Μαύρης Θάλασσας. Είναι σημαντικό ότι αυτό πρέπει να περιλαμβάνει την πλήρη αναγνώριση της αρχικής πρόθεσης της πρωτοβουλίας, η οποία ήταν να διευκολυνθεί το ισορροπημένο γεωργικό εμπόριο τόσο από την Ουκρανία όσο και από τη Ρωσική Ομοσπονδία.
Όσο και αν φαίνεται επιφανειακά δυσάρεστο, για τη Δύση αυτό σημαίνει ότι αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία μπορεί να απαιτεί συμβιβασμούς για την εφαρμογή εμπορικών περιορισμών κατά της Ρωσίας. Για μήνες, η Ρωσία υποστηρίζει ότι δεν πέτυχε το τέλος της συμφωνίας, επιμένοντας ότι θα παραμείνει στη συμφωνία μόνο εάν επιτευχθεί συμφωνία που θα επέτρεπε την πληρέστερη επανέναρξη του εμπορίου γεωργικών προϊόντων – συμπεριλαμβανομένης της σύνδεσης μιας ρωσικής γεωργικής τράπεζας με το διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT και της άρσης ορισμένων κυρώσεων στην ασφάλιση που εμπόδισαν τις ρωσικές εταιρείες.
Ο John W.H. Ο Denton AO είναι ο Γενικός Γραμματέας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC). Είναι παγκόσμιος επιχειρηματικός ηγέτης και διεθνής σύμβουλος σε θέματα πολιτικής και νομικός εμπειρογνώμονας στο διεθνές εμπόριο και τις επενδύσεις.
Αυτό το άρθρο παρουσιάζεται στο The Lowy Interpreter και μπορείτε να το βρείτε στην αρχική του μορφή εδώ.
