Η μακροχρόνια μηδενική ανοχή της ΕΕ έναντι της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας αποτελεί έναν ακόμη ακρογωνιαίο λίθο της φιλόδοξης πολιτικής της ΕΕ για τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων. Η παράνομη αλιεία αποτελεί σοβαρή απειλή για τα αποθέματα ιχθύων του πλανήτη, ωθώντας ορισμένα από αυτά στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Ως εκ τούτου, από το 2010, η ΕΕ έχει εφαρμόσει σειρά μέτρων για την πρόληψη, την αποτροπή και την εξάλειψη της. Σύμφωνα με τους κανόνες αυτούς, όπως αναφέρθηκαν στην Σύνοδο για τον Ωκεανό στη Γαλλία, η ΕΕ συνεργάζεται με χώρες ανά τον κόσμο για την προώθηση της καταπολέμησης του φαινομένου και την παρεμπόδιση της εισόδου σχετικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ.
Καταπολέμηση της θαλάσσιας ρύπανσης
Η ρύπανση, ιδίως από τα πλαστικά, αποτελεί επίσης μείζονα απειλή για την υγεία των ωκεανών, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και η ΕΕ ενεργεί προς την κατεύθυνση ενός οράματος για καθαρoύς ωκεανούς. Για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από τα πλαστικά, η ΕΕ έχει δύο βασικές προτεραιότητες: μείωση της ρύπανσης από τα πλαστικά και επιτάχυνση της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία. Η οδηγία για τα πλαστικά μίας χρήσης (SUP), που ισχύει από το 2021, θεσπίζει κανόνες για τη σταδιακή κατάργηση πολλών πλαστικών αντικειμένων τα οποία συχνά καταλήγουν ως απόβλητα και τη συλλογή απολεσθέντων αλιευτικών εργαλείων στη θάλασσα. Η νομοθεσία αποτελεί ένα βήμα-ορόσημο για την εξάλειψη των θαλάσσιων απορριμμάτων εντός της ΕΕ.
Επιπλέον, η ΕΕ υποστηρίζει ένθερμα μια διεθνή συμφωνία για τα πλαστικά και εργάζεται για τη σύσταση επιτροπής για μια παγκόσμια συμφωνία στη Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους. Αυξάνει επίσης δραστικά την ευαισθητοποίηση του κοινού, δημιουργώντας έτσι δυναμική για την ανάληψη δράσης κατά των θαλάσσιων απορριμμάτων. Από κοινού με τον ΟΗΕ και διάφορες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, η ΕΕ διοργανώνει το #EUBeachCleanup – μια παγκόσμια εκστρατεία ακτιβισμού για τους ωκεανούς, η οποία κινητοποιεί κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες εθελοντές για την απομάκρυνση απορριμμάτων από τις παραλίες και τις εσωτερικές πλωτές οδούς.
Πολιτική για μηδενικές εκπομπές άνθρακα
Ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών, βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε καύσιμα υψηλής έντασης άνθρακα. Η πρόταση για τα καύσιμα και τις θαλάσσιες μεταφορές (Fuel-EU Maritime) της ΕΕ εισάγει ένα πρότυπο για τα καύσιμα που περιορίζει την ένταση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ο κανονισμός για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων αποσκοπεί στην παροχή επαρκών ενεργειακών υποδομών στους λιμένες, προς υποστήριξη της υποχρέωσης σύνδεσης με πηγές ηλεκτροδότησης από ξηράς ή χρήσης τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών κατά την παραμονή στον λιμένα. Η επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ (ΣΕΔΕ) στον ναυτιλιακό τομέα θα θέσει τις εκπομπές από τη ναυτιλία κάτω από το γενικό ανώτατο όριο και θα στείλει ένα μήνυμα μέσω των τιμών για την προώθηση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Η φιλοδοξία της ΕΕ δεν σταματά στα σύνορα της Ένωσης, καθώς η ΕΕ ηγείται στις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τον στόχο της ναυτιλίας μηδενικών εκπομπώνέως το 2050.
Ο οικολογικός προσανατολισμός των θαλάσσιων μεταφορών αποτελεί επίσης προτεραιότητα των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ, όπως τα 1,5 δισ. ευρώ που έχουν ήδη επενδυθεί από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», μεταξύ άλλων μέσω της σύμπραξης για τις πλωτές μεταφορές (άνω των 500 εκατ. ευρώ).
H τεχνολογία στο επίκεντρο της προστασίας των ωκεανών.
Οι «αποστολές» είναι μια νέα προσέγγιση της ΕΕ για την αντιμετώπιση μεγάλων κοινωνικών προκλήσεων, καθώς παρέχουν μια κρίσιμη μάζα πόρων για εστιασμένη έρευνα. Η αποστολή «Αποκατάσταση του ωκεανού και των υδάτων μας έως το 2030» έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι ο ωκεανός θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας με ορίζοντα το 2030. Η αποστολή θα στηρίξει μεγάλα εμβληματικά έργα καινοτομίας που αποσκοπούν στην ανάπτυξη και τη δοκιμή λύσεων για τη στήριξη της προστασίας του 30 % της θαλάσσιας περιοχής της ΕΕ, την αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των οικοσυστημάτων των πλωτών οδών, τη μείωση των πλαστικών απορριμμάτων στη θάλασσα, των απωλειών θρεπτικών ουσιών και της χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων κατά 50 %, καθώς και για να καταστεί η γαλάζια οικονομία κλιματικά ουδέτερη και κυκλική.
Η αποστολή, την οποία εγκαινίασε η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής «One Ocean», θα έχει επίσης ως στόχο την ανάπτυξη μιας ψηφιακής πλατφόρμας για τον ωκεανό – της ευρωπαϊκής πλατφόρμας Digital Twin Ocean («Το ψηφιακό δίδυμο του ωκεανού») – ανάγοντας την ΕΕ σε ψηφιακό πρωταγωνιστή της ωκεανογραφικής έρευνας. Με βάση τις παρατηρήσεις, τα μοντέλα και τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις, η πλατφόρμα Digital Twin Ocean είναι ένα υπολογιστικό περιβάλλον, το οποίο θα επιτρέψει την αξιολόγηση διαφόρων σεναρίων, προωθώντας την κατανόηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και παρέχοντας στοιχεία που βασίζονται στη γνώση για τη λήψη αποφάσεων. Η πλατφόρμα Digital Twin Ocean θα εξασφαλίζει ανοικτή και απεριόριστη πρόσβαση σε θαλάσσια δεδομένα, θα καλύπτει κενά γνώσης και θα προωθεί την ενοποίηση των υφιστάμενων εφαρμογών πρόγνωσης και μοντελοποίησης σε επίπεδο ΕΕ.
